Financiering

De leningenportefeuille bestaat ultimo 2025 nog steeds voor het grootste deel uit fixe-leningen. Dit zijn leningen met een vaste looptijd die aan het eind van de looptijd in zijn geheel worden afgelost. De gemiddelde rente over de langlopende leningenportefeuille (swaps en leningen) is ultimo 2025 1,6%.

Bedragen x € 1 mln.

Tabel 2: Lening portefeuille kort & lang
In de lening portefeuille zijn ook de kasgeldleningen onder Swaps opgenomen. Momenteel lopen er nog 5 Swaps waarvan 3 bij de Rabobank en 2 bij de Deutsche Bank.

Primair surplus
Het primair surplus geeft aan hoeveel ruimte er in de begroting jaarlijks beschikbaar is voor het aflossen van de schuld. Dit surplus bestaat uit twee componenten:

• De afschrijvingen in de begroting
• Resultaat op de begroting vóór de mutaties reserves (exploitatieresultaat)

In onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van het primair surplus weergegeven over de afgelopen jaren.

Figuur 2: Grafiek primair surplus jaarrekening 2022 tot en met 2025 en de begroting 2025.

Als we het primair surplus oftewel de aflossingscapaciteit vanuit de begroting afzetten tegen het investeringsvolume wordt daarmee zichtbaar of de schuld groeit of daalt (het financieringsresultaat).

Figuur 3: Deze figuur toont het primair surplus afgezet tegen het investeringsvolume van de jaarrekening 2022 tot en met de jaarrekening 2025 en begroting 2025. Omdat de stad groeit, zijn de investeringen hoger dan het primair surplus. Het totaal aan bezittingen wordt hoger, maar ook de schulden.

Zolang het financieringsresultaat negatief is neemt het bedrag aan leningen normaliter toe. De afgelopen jaren is dit niet gebeurd vanwege de ontvangst van veel rijkssubsidies (WBI VHF).
In de afgelopen jaren is, met uitzondering van 2022, zichtbaar dat de investeringen hoger zijn dan er beschikbaar is vanuit het primair surplus. Ook voor de bedragen van 2025 is zichtbaar dat de schuld verder toeneemt. Opgemerkt wordt dat de begrote investeringen nooit volledig in het jaar zelf gerealiseerd worden. In de praktijk is de gemiddelde realisatie 75%. Het financieringsresultaat is in 2025 hierdoor minder negatief dan geraamd (investeringen zijn naar voren geschoven). Over 2025 is 52% van de begrote investeringen gerealiseerd.
Tegenover nieuwe schuld staat ook nieuw bezit. Investeringen die er in veel gevallen ook voor zorgen dat de baten voor bestemming (leges, OZB, erfpacht) stijgen. Het gevolg van de ambitieuze investeringsstrategie in Zaanstad betekent ook een toename van de afschrijvingslasten. Investeringen leiden tot nieuwe leningen. De rente en aflossing voor deze leningen moeten betaald worden uit de totale kasstromen vanwege de integrale financiering door de gemeente.
De uitbreidingsinvesteringen die via Investeringsfonds en Transformatiefonds hun beslag krijgen zullen de raad in staat stellen ambities bij te stellen en prioritering aan te brengen waarbij de nadruk wordt gelegd op rendabiliteit en waardecreatie voor de gemeente.