Financiën

Bedragen x € 1.000

Toelichting
Op het programma Samen werken aan Zaanstad resteert een positief saldo aan afwijkingen van € 1,92 mln. Dit saldo bestaat voor € 0,29 mln. uit lagere lasten, voor € 0,76 mln. uit hogere baten en voor € 0,87  mln. uit hogere onttrekkingen aan reserves. De afwijkingen worden hieronder toegelicht. Als de afwijking een relatie heeft met een ander programma dan staat dit aangegeven in de voorlaatste kolom.

Bedragen x € 1.000

Afwijkingen met een effect op het jaarrekeningresultaat
1. Raad
Door langdurige ziekte binnen de raad en Griffie is extra capaciteit aangetrokken wat tot hogere lasten heeft geleid (€ 0,10 mln.).

2. Wachtgelden wethouders
In november 2025 hebben twee wethouders hun functie neergelegd. Op grond van de geldende rechtspositieregeling hebben zij recht op een wachtgelduitkering. Tevens ontvangen twee oud-wethouders een voortgezette Appa-uitkering in verband met arbeidsongeschiktheid. Voor de uit deze situaties voortvloeiende verplichtingen is een bedrag van € 1,06 mln. toegevoegd aan de voorziening Wachtgelden. Ter dekking van een deel van deze verplichting wordt de eerder gevormde reserve Wachtgeld ingezet. Aan deze reserve wordt € 0,85 mln. onttrokken.

3. Verkiezingen
Van het Rijk is in 2025 incidenteel budget ontvangen voor de organisatie van de Tweede Kamerverkiezingen. In de begroting van Zaanstad is hiervoor echter structureel budget beschikbaar. Een deel van het incidenteel ontvangen budget wordt via de reserve Budgetoverhevelingen (zie hoofdstuk Financiën) meegenomen naar 2026 en ingezet voor de verdere borging en organisatie van het verkiezingsproces (€ 0,22 mln.).

4. Dekking bedrijfsvoering
Op grondexploitaties en investeringsprojecten zijn meer uren geschreven dan vooraf verwacht. Deze uren leveren dekking op voor de bedrijfsvoering, wat resulteert in hogere baten (€ 0,30 mln.). Het gaat hierbij vooral om uren die zijn besteed aan grote investeringsprojecten, zoals Avant.
5. Vrijval lager uitgevallen verplichtingen
Jaarlijks vallen verplichtingen uit eerdere jaren vrij. Dit gebeurt wanneer deze verplichtingen om verschillende redenen toch niet tot kosten leiden in het nieuwe jaar. We rekenen er structureel op dat dit jaarlijks € 0,80 mln. aan lagere kosten oplevert. In 2025 viel dit bedrag lager uit, namelijk € 0,64 mln. Hierdoor ontstaat een nadeel (€ 0,16 mln.).

6. Dotatie voorziening Private Dubieuze Debiteuren
Door oninbare uitstaande facturen is de toevoeging aan de voorziening Private Dubieuze Debiteuren hoger (€ 0,09 mln.).

7. Facilitaire kosten stadhuis en buitenlocaties
In 2025 is minder uitgegeven aan facilitaire kosten voor het stadhuis en de ambtelijke buitenlocaties. Deze lagere uitgaven (€ 0,16 mln.) zijn niet het gevolg van één specifieke oorzaak, maar het resultaat van diverse kleinere financiële afwijkingen die gezamenlijk tot dit voordeel hebben geleid.

8. ICT
De ICT ‑ kosten vallen lager uit (€ 0,24 mln.). Dit komt vooral doordat de migratie van documenten naar een ander archiveringssysteem goedkoper is verlopen dan verwacht. Daarnaast is de groei van de Microsoft ‑ licentiekosten hoger ingeschat dan uiteindelijk het geval was.

9. Beroepsprocedures stadsadvocaat
Bij de Narap was een inschatting gemaakt voor de benodigde inzet van de stadsadvocaat bij beroepsprocedures. Een aantal zaken is ingetrokken of doorgeschoven naar 2026. Ook is een aantal zaken door de gemeente zelf afgewikkeld, waardoor inzet van de stadsadvocaat niet volledig nodig was. Per saldo ontstaat een voordeel (€ 0,3 mln.).

10. Centraal opleidingsbudget
De bestedingen vanuit het centrale opleidingsbudget vallen lager uit dan verwacht. Dit komt door meerdere factoren: sommige geplande opleidingen zijn vervallen of doorgeschoven naar 2026, in een aantal gevallen zijn facturen op afdelingsbudgetten geboekt in plaats van op het centrale opleidingsbudget, en daarnaast is er in algemene zin iets minder aan opleidingen uitgegeven dan begroot (€ 0,17 mln.).

11. Toerekening capaciteit
Via de kostenverdeling zijn de apparaatslasten en ‑ baten toegerekend. Binnen dit programma vallen de apparaatslasten per saldo lager uit dan de apparaatsbaten. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

12. Overige kleine verschillen
Het restant aan lagere lasten (€ 0,14 mln.), hogere baten (€ 0,17 mln.) en de hogere onttrekkingen aan reserves (€ 0,03 mln.) wordt verklaard door overige diverse kleine afwijkingen binnen dit programma.


Afwijkingen met een saldo neutraal effect op het jaarrekeningresultaat
A. Samenwerkingsagenda Zaanstreek-Waterland
Een deel van de geplande activiteiten uit de samenwerkingsagenda Zaanstreek ‑ Waterland is dit jaar niet uitgevoerd en doorgeschoven naar 2026. Het betreft vooral projecten op het gebied van Economie. Hierdoor zijn de lasten lager (€ 0,11 mln.).
Hiertegenover staan lagere baten (€ 0,11 mln.), omdat Zaanstad als penvoerder van de Samenwerkingsagenda Zaanstreek-Waterland de kosten voorschiet en doorbelast naar de overige gemeenten binnen Zaanstreek-Waterland.

B. Leges reisdocumenten en rijbewijzen
Het aantal rijbewijzen en reisdocumenten is bij de Narap naar beneden bijgesteld. Deze daling in de afgifte heeft zich echter niet voorgedaan. Dit leidt zowel tot hogere baten (€ 0,27 mln.) als hogere  lasten (€ 0,27 mln.).

C. Facilitaire lasten en baten Omgevingsdienst
De Omgevingsdienst huurt het RPO ‑ gebouw van de gemeente. Zaanstad levert hiervoor facilitaire diensten tegen kostprijs. In 2025 heeft de Omgevingsdienst minder van deze diensten afgenomen dan begroot. Dit leidt tot lagere lasten (€ 0,11 mln.) en lagere baten (€ 0,11 mln.).