Product 2.3 Mobiliteit
Toelichting op product
De opgaven voor Zaanstad, onder andere op het gebied van verstedelijking en duurzaamheid, leveren een stevige mobiliteitsopgave op. Dit vraagt om een nieuwe balans tussen de vervoerwijzen; een overgang in mobiliteit met meer aandacht voor schone en gezonde mobiliteit, goed ingepast in een veilige en aantrekkelijke openbare ruimte en passend bij de unieke Zaanse identiteit. Dit betekent een hoger gebruik van het openbaar vervoer en de fiets om de groei duurzaam te kunnen accommoderen. Maar ook meer deelmobiliteit én meer faciliteren van elektrisch rijden door te voorzien in openbare laadpunten. De transitie vindt overal in Zaanstad plaats, maar de omvang van de transitie en de mate waarin elke vervoerwijze daarin een rol speelt, verschilt per gebied. De transitie gaat geleidelijk en is vaak gekoppeld aan ruimtelijke ingrepen in de vorm van intensivering van de woningbouw en/ of versterking van de mobiliteitsstructuur. Verschillende mobiliteitsopties moeten ook voor iedereen toegankelijk en betaalbaar blijven. De mobiliteitsopgave is uitgewerkt in het Zaans Mobiliteitsplan (ZMP). Het ZMP bevat een uitvoeringsagenda; een overzicht van uitwerkingsprojecten en -plannen om de mobiliteit op korte en lange termijn goed te regelen. Deze uitvoeringsagenda is in 2022 vertaald naar een meerjarenprogramma waarin de projecten en plannen zijn geprioriteerd. Het meerjarenprogramma geeft richting voor 2024 en volgende jaren. Andere belangrijke taken binnen mobiliteit zijn de regionale samenwerking en projecten, de advisering binnen gebiedsontwikkelingen, het ontwerpen van infrastructuur, het beheer van de wegen, verkeerslichten en borden en de afhandeling van vragen en meldingen van bewoners. |
|---|
Naam | Realisatie 2022 | Realisatie 2023 | Realisatie 2024 | Realisatie 2025 | Begroting 2025 | Streef- | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
% Inwoners dat tevreden is over verkeersveiligheid in de eigen buurt | 40% | 42% | 46% | 51% | 45% | 60% | Zaanpeiling |
Aantal publieke laadpunten voor elektrische auto’s | 494 | 810 | 880 | 966 | 1.200 | 1.500 | MRA-e |
Duurzaamheids-score van de mobiliteit in de gemeente | 4,78 | 4,49 | 5,14 | 4,81 | 5,2 | 6,00 | CROW |
Toelichting indicatoren
% Inwoners dat tevreden is over verkeersveiligheid in de eigen buurt
De gemeente werkt aan de verkeersveiligheid door de uitvoering van het Werkplan Verkeersveiligheid 2024-2026. De beoordeling van de verkeersveiligheid door bewoners laat een positieve trend zien de afgelopen jaren. Van de ondervraagden zegt nu 51% dat ze tevreden zijn met de verkeersveiligheid in hun omgeving. Echter zien we wel dat het aantal ongevallen landelijk en in onze gemeente toeneemt en we werken samen met de VRA aan het doorbreken van deze negatieve trend. De focus van het beleid was het veiliger maken van schoolomgevingen en de invoering van 30 km/u op een aantal doorgaande 50 km/u wegen. Het veiliger maken van de schoolzones in de gemeente is een meerjarig project, waarvan in 2025 de 3e tranche is uitgevoerd.
Aantal publieke laadpunten voor elektrische auto’s (cumulatief)
Door een onverwachte proceswijziging bij Liander en aangescherpte eisen voor verkeersmaatregelen in Zaanstad, liepen vergunningen vast en stopten aannemers hun werkzaamheden. Na herafstemming in november 2025 kon de uitrol weer opstarten, maar door beperkte capaciteit bleven veel locaties wachten. In totaal moeten nog 78 laadpalen worden geplaatst, waarvan 20 pas na netverzwaring. Hervatting wordt verwacht in februari 2026.
Duurzaamheidsscore van de mobiliteit in de gemeente
Zaanstad scoort gunstig op bereikbaarheid en luchtkwaliteit, maar ongunstig op met name deelauto’s, laadpunten, verkeersveiligheid en geluidsoverlast.
Terugblik op speerpunten 2025
Laadvisie
We hebben de Zaanse Laadkaart ontwikkeld. Deze kaart laat zien waar nu laadpalen staan en waar in de toekomst nieuwe laadlocaties nodig zijn. Via een online participatietraject heeft de kaart ter inzage gelegen van 6 tot en met 27 november 2025 voor feedback op de voorgestelde locaties. Een verzamelverkeersbesluit wordt in 2026 gepubliceerd.
Uitvoering parkeerbeleid
In februari 2025 is de parkeervisie auto- en fietsparkeren niet aangenomen door de gemeenteraad. Er zijn draagvlak enquêtes uitgevoerd in de Oost Dorsch, Kogerveldwijk, het Eiland en in het laatste nog niet ingevoerde deel van de Muziekbuurt in Zaandam. We hebben in oktober betaald parkeren ingevoerd in de resterende delen van de Muziekbuurt. Ook hebben we de parkeertarieven van drie naar twee zones teruggebracht.
Regionale Bereikbaarheid
De realisatie van Avant (Aanpak Verkeersdruk Thorbeckeweg) is volop gaande binnen tijd en budget met oplevering half 2027. Fase 2 van de afwaardering A7 naar een Stadsweg is in voorbereiding, net als de verbindingsweg Assendelft. Beiden worden gefaseerd gerealiseerd voor eind 2027. Het ontwerp voor de Rondweg Westerkoog is vastgesteld en van een krediet voorzien. De voorbereiding voor uitvoering 2027 is gestart. De planstudie HOV ZaanIJ fase A is afgerond en ligt begin 2026 ter besluitvorming voor in de gemeenteraad. Momenteel wordt er voor ruim € 320 mln. geïnvesteerd in regionale en stedelijke (fiets) infrastructuurprojecten, waarvan ongeveer € 275 mln. voortkomt uit externe financiering.
Actieplan fiets
Het kredietbesluit is aangenomen door de gemeenteraad, waarbij een bedrag beschikbaar is gesteld voor de eerste tranche van het uitvoeringsprogramma van het Actieplan Fiets. De maatregelen uit deze eerste tranche zijn in voorbereiding en deels ook al in uitvoering.
Voorbereiding zero emissie zone
De gemeenteraad heeft aangegeven te willen wachten tot het wettelijk verplicht is door de Rijksoverheid.
Duurzame bouwlogistiek
Vanuit Schoon en emissieloos bouwen (SEB) bij bouw-, sloop- of renovatiewerkzaamheden bij GWW-projecten zetten we, naast de inzet van schoon en emissieloos materieel op de bouwplaats, in op schone / ZE bouwlogistiek. Daarbij volgen we het SEB-basisniveau, wat betekent dat deze voertuigen vanaf 2025 tenminste rijden op EURO6 / EUROVI motoren.
Vervoer over water
In samenwerking met de Provincie Noord-Holland is een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden voor vervoer over water bij bouwwerkzaamheden. Uit deze verkenning bleek dat er op dit moment geen haalbare businesscase is voor verdere uitrol langs de Zaan. Op dit moment zien wij daarom geen mogelijkheden om een langjarige logistieke voorziening voor vervoer over water te realiseren.