Product 3.2 Klimaatneutraal 2030-2040
Toelichting op product
Zaanstad staat voor een transformatie-opgave om voor 2040 klimaatneutraal te zijn. Op weg naar een inclusieve energietransitie zetten we in op energiebesparing. Hierbij staat het isoleren van bestaande woningen centraal. Ook trekken wij actief op met de industrie en het bedrijfsleven om energie te besparen met procesinnovatie en door aanpassingen van gebouwen. Om de productie van energie te verduurzamen, werken wij aan de realisatie van wind- en zonne-energie in de zoekgebieden van de Regionale Energiestrategie. Ook ontwikkelen wij nieuwe energiebronnen, zoals aquathermie en geothermie voor de gebouwde omgeving, inclusief bedrijven en voor de industrie. Hierbij hoort de ontwikkeling van warmtenetten. Wij streven naar een inclusieve energietransitie. Daarom geven wij bijzondere aandacht aan inwoners met lagere inkomens voor wie energiearmoede dreigt of al werkelijkheid is. Ook maken wij lokale initiatieven zoals energiecoöperaties mogelijk en stimuleren lokaal eigenaarschap. Een toekomstbestendige energie-infrastructuur en slimme koppeling van energiesystemen zijn belangrijke randvoorwaarden voor klimaatneutraliteit. Hier ligt ook meteen een grote uitdaging. Wij werken daarom met netbeheerders en partners aan het versterken van de bestaande (elektriciteits-) infrastructuur. Daarnaast stimuleren wij het ontwikkelen van infrastructuur voor warmte- en eventueel waterstof, en faciliteren lokale slimme energiesystemen. De duurzaamheidstransitie vraagt om slagvaardige inzet van en met inwoners, maatschappelijke organisaties, woningcorporaties, energie coöperaties, het bedrijfsleven en de industrie. De gemeente geeft het goede voorbeeld en engageert zich in regionale netwerken en samenwerking (ook in het verkrijgen van externe middelen). Waar nodig en mogelijk nemen wij de regie in de gezamenlijke uitdaging naar een toekomstbestendige klimaatneutrale gemeente. |
|---|
Naam | Realisatie 2022 | Realisatie 2023 | Realisatie 2024 | Realisatie 2025 | Begroting 2025 | Streef- | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
CO2 uitstoot gebouwde omgeving (kton) | 271 | 233 | nb | nb | 220 | 240 | Regionale klimaatmonitor, databank.nl |
Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa | 12,6% | 15,3% | nb | nb | 16% | 15,0% | Rijkswaterstaat, klimaatmonitor |
Toelichting indicatoren
CO2 uitstoot gebouwde omgeving (kton)
De indicator CO2 uitstoot gebouwde omgeving geeft het aantal kton CO2 dat wordt uitgestoten door energieverbruik (elektriciteit en aardgas) van woningen, bedrijfsgebouwen zoals winkels en kantoren, en maatschappelijke gebouwen zoals scholen, ziekenhuizen en sportvoorzieningen. Iedere gemeente draagt bij aan de landelijke doelstelling en deze indicatoren worden in de klimaatmonitor bijgehouden door RVO, zoals afgesproken in het nationale klimaatakkoord. Het RVO werkte recent de uitstootgegevens van 2023 met terugwerkende kracht iets bij (van 228 naar 233 kton).
Op basis van de nieuwe cijfers (2023) zien we dat de CO2 uitstoot van de gebouwde omgeving sneller afneemt dan eerder verwacht. Dit zet naar verwachting door en we schatten in dat we in 2025 het streefcijfer van 220 ruimschoots behaald hebben.
Hernieuwbare elektriciteit
De indicator Hernieuwbare elektriciteit wordt berekend door de hoeveelheid elektriciteit die in Zaanstad is opgewekt uit wind, zon of biomassa te delen door het totale elektriciteitsverbruik. Net als bij de vorige indicator geldt de afspraak dat iedere gemeente bijdraagt aan de landelijke doelstelling en RVO de indicator bijhoudt in de klimaatmonitor. RVO heeft de realisatiecijfers over 2023 recent vastgesteld op 15,3%. We komen daarmee voor het eerst uit boven de procentuele streefwaarde zoals vastgelegd in het coalitieakkoord. De verwachting is dan ook dat de streefwaarde voor 2025 ruimschoots behaald zal worden.
RVO heeft voor 2024 en 2025 de realisatiecijfers nog niet bekend gemaakt. Deze cijfers worden respectievelijk verwacht in het tweede kwartaal van 2026 en in 2027.
Terugblik op speerpunten 2025
Warmtetransitie bestaande woningvoorraad
De eerste gebiedsuitvoeringsplannen zijn nog niet afgerond. Zowel de onderzoeken als de gesprekken met betrokken partners en inwoners vragen meer tijd dan eerder ingeschat. Wel heeft de raad de eerste twee startnotities vastgesteld voor aardgasvrij Krommenie en Zaandam Oost, en voor de algemene aanpak van bewonersparticipatie in aardgasvrije gebieden. In Krommenie is de eerste gebiedsverkenning uitgevoerd en zijn meerdere bewonersbijeenkomsten georganiseerd. Op basis van deze ervaringen is besloten om meer tijd te nemen voor bewonersparticipatie.
Voor het Plan Energiearmoede 2.0 zijn vrijwel alle maatregelen uitgevoerd. Alleen de tweede ronde van de witgoedwissel is niet doorgegaan door het stoppen van de Zaanse Pas. De resterende middelen worden ingezet in de komende één tot twee jaar.
Klimaatneutrale bedrijventerreinen
De Omgevingsdienst heeft bedrijven aangesproken op hun verplichtingen om energie te besparen. Op de bedrijventerreinen Hoogtij en Molletjesveer/Noorderveld zijn de voorbereidingen voor energyhubs verder gevorderd. Met de lancering van het Duurzaamheidsloket voor Bedrijven hebben alle bedrijven nu een centraal aanspreekpunt voor hulp bij verduurzaming.
Energie infrastructuur voor de toekomst
De gemeente heeft samen met Liander gewerkt aan het uitbreiden en versterken van het elektriciteitsnet. Belangrijke nieuwe middenspanningsleidingen zijn ontworpen en er zijn meerdere transformatorhuisjes gerealiseerd. In samenwerking met Gasunie, Firan en de Zaanse industrie is een eerste verkenning naar de inzet van waterstof afgerond. Op basis hiervan is een vervolgfase gestart.
Meer elektriciteit uit zon en wind
De plannen voor windturbines in het Noordzeekanaalgebied en voor de aanleg van warmtenetten in het noorden en oosten van Zaanstad zijn verder uitgewerkt en worden steeds concreter.