Product 5.2 Sterk vestigingsklimaat
Toelichting op product
We staan voor de vraag hoe wij de stap kunnen maken naar een economie die toekomstbestendig is: robuust, duurzaam, meer kennisintensief en inclusief. Om dit te realiseren heeft Zaanstad de Economische visie opgesteld met een dubbele doelstelling: bijdragen aan én economische ontwikkeling én aan brede welvaart tot 2035. In het uitvoeringsprogramma zijn concrete acties geformuleerd die bijdragen aan de realisatie van de economische visie. Beide zijn tot stand gekomen in samenspraak met ondernemers, regionale stakeholders en verschillende ambtelijke disciplines. Jaarlijks bepalen we welke acties we uitvoeren met beschikbare middelen en capaciteit. Zaanstad wil woon-werkgemeente zijn en blijven. Hiervoor moet in de komende tien jaar het aantal banen nét iets harder groeien dan de groei van de bevolking, zodat we de banendoelstelling uit de Economische visie (15.000 banen extra in 2035) gaan halen. Met de Ruimtelijk Economische Strategie ontwikkelen we een sturingsinstrument om de groei van 15.000 banen extra in 2035 (ten opzichte van 2022) mogelijk te maken. Gezien de Zaanse industriële traditie is goed onderwijs voor beroepen in de techniek en bouw van belang. We gaan door met onze samenwerking met de Hogeschool van Amsterdam om modulair hoger onderwijs naar de stad te brengen, daar waar werkgevers er het meest behoefte aan hebben. De techniek- en technologiecampus Techlands speelt een belangrijke rol. In 2023 heeft Mainstage Event Campus (kenniscentrum voor de evenementenbranche) de deuren geopend in Zaandam. Mainstage legt de focus op innovatie, educatie en operatie. Dat doet zij met een groot aantal facilitaire bedrijven, gerelateerd aan zakelijke-, sport- en publieksevenementen, dat hier een plek kan vinden. De gemeente heeft oog voor lokale ondernemers. We geven hen de ruimte om een economisch gezond bedrijf te runnen. Daarbij zijn we niet alleen zorgvuldig en transparant in onze communicatie, maar ook in ons beleid dat voor hen zo relevant is. We brengen ondernemers bij elkaar en stimuleren de bundeling van krachten. Dit faciliteren wij met onze accountmanagers. We actualiseren de Detailhandelsvisie en versterken de lokale en kleinschalige detailhandel. We voeren het bestaande beleid op leegstand uit en gaan actief de leegstand in het centrum tegen. Het gebiedsprogramma Noordzeekanaalgebied (NZKG) draagt bij aan een sterk vestigingsklimaat door in te zetten op versterking en intensivering van bestaande terreinen en het realiseren van nieuwe vestigingsmilieus in transformatiegebieden. Gezien de zes strategische opgaven in de Omgevingsvisie heeft dit programma een sterk regionaal karakter. |
|---|
Naam | Realisatie 2022 | Realisatie 2023 | Realisatie 2024 | Realisatie 2025 | Begroting 2025 | Streef- | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Aandeel banen/ toekomstbestendige/ kennisintensieve economie in totale werkgelegenheid | 8,10 | 8,08 | 8,17 | nb | 8,10 | 9,00 | Vestigingenregister Zaanstad |
Woon/werkbalans, het aantal banen per 1.000 inwoners van 15 tot 64 jaar | 684,5 | 695,9 | 698,0 | nb | 610 | 530 | Waarstaatjegemeente.nl |
Waarderingscijfer ondernemersklimaat | 5,9 | nb | nb | nb | 6,3 | 6,3 | MKB Nederland, onderzoek MKB vriendelijkste gemeente |
Gemiddelde besteding per Nederlandse bezoekers vanaf 18 jaar (euro) | 45,60 | 47,50 | 43,30 | 58,40 | 50,00 | 52,0 | NBTC |
Toelichting indicatoren
Aandeel banen toekomstbestendige en kennisintensieve economie in totale werkgelegenheid
We weten nog niet wat de cijfers voor 2025 zijn. De informatie over kennisintensieve banen en de gemiddelde bestedingen komt in het voorjaar van 2026.
Woon- en werkbalans (aantal banen per 1.000 inwoners van 15-65 jaar)
De cijfers vanaf 2021 liggen boven het doel voor 2026. Dit komt doordat we de cijfers hebben aangepast. We hebben ook een nieuwe bron gebruikt, "Waar staat je gemeente?", zodat we Zaanstad kunnen vergelijken met andere gemeenten. Door deze verandering was de realisatie in 2020 al boven de doelstelling. De cijfers over 2025 komen later dit jaar beschikbaar.
Waarderingscijfer ondernemersklimaat
MKB Nederland (midden en kleine bedrijven) is eind 2024 weer begonnen met het onderzoek naar de MKB-vriendelijkste gemeente. We weten nog niet wanneer de resultaten komen.
In 2024 heeft de gemeente zelf een tevredenheidsonderzoek gedaan onder Zaanse ondernemers voor het nieuwe MKB- en startersbeleid.
Terugblik op speerpunten 2025
De Economische Visie is verder uitgevoerd. De uitvoering van de communicatiestrategie is gestart met als resultaat een continu bijgehouden contentkalender, een terugkerende economie nieuwsbrief en duizenden online interacties via LinkedIn. De realisatie van het nieuwe monitoringssysteem is gefaseerd naar dit jaar vanwege onvoldoende capaciteit.
Ruimtelijk Economische Strategie
We zijn gestart met het uitvoeren van de Ruimtelijk Economische Strategie (RES). De RES is een uitwerking van de Omgevingsvisie en Economische visie, benadrukt het borgen van voldoende ruimte voor werk en dient onder andere als onderlegger bij gebiedsontwikkelingen. Voor de kansrijke kantorenlocaties in Zaanstad zijn ruimtelijk-economische profielen opgesteld als bouwsteen voor de RES en als uitvoering van de kantorenstrategie. De opgave Economie is bovendien intensiever betrokken bij gebiedsontwikkelingen om economische functies te behouden of toe te voegen.
Sterk ondernemersklimaat voor het brede MKB en speerpuntsectoren
De Actieagenda MKB en Starters is opgesteld en in uitvoering gebracht, wat heeft geleid tot grotere zichtbaarheid van zowel de accountmanagers als de opgave Economie binnen en buiten de gemeente. Initiatieven zoals de kwartaalnieuwsbrief en de Week van de Ondernemer hebben hierbij een belangrijke rol gespeeld. Daarnaast is het “Klein Vooroverleg” ingevoerd, waardoor ondernemers sneller en laagdrempeliger met hun plannen terechtkunnen. Bestaande acties, zoals kennisdeling, samenwerking met interne en externe stakeholders en ondersteuning bij verduurzaming en digitalisering, zijn voortgezet. Ondernemers geven positieve signalen over de verbeterde zichtbaarheid en bereikbaarheid van de economische opgave.
Aantrekkelijke woon-, werk- en (be-)leefstad met een eigen identiteit
Zaanstad kreeg een stevige impuls, waarbij met de marktenvisie als onderdeel van het kompas de marktcommissie, kramenzetters en ambulante handelaren hun krachten bundelden om de markten aantrekkelijker, toegankelijker en toekomstbestendig te maken. Het standplaatsenbeleid is in intensieve samenwerking met standplaatshouders aangescherpt. Winkeliers dachten mee over het nieuwe Beleidskader Detailhandel dat in uitvoering is. De vernieuwde horecacategorieën kwamen tot stand in nauwe afstemming met ondernemers, (kerk)besturen en brancheorganisaties, zo ook de eerste contouren van het terrassenbeleid terwijl het horecaoverleg succesvol werd voortgezet en versterkt. De eerste stappen richting een Kermisvisie werden in samenspraak met de raad gezet. De stad trok daarnaast opnieuw méér bezoekers, van de Zaanse Schans tot Wormerveer en Zaandam. Dankzij gerichte campagnes en de hechte samenwerking met Stichting Marketing Zaanstreek werd de regio zichtbaarder. Ook het nautisch toerisme zette zijn groei door. Heldere informatie, gastvrije ontvangsten en het wijzen op lokale tours lieten bezoekers de Zaanstreek beleven van verleden tot heden, met merkbaar effect op de bezoekersaantallen en lokale bestedingen.
Gezonde, productieve wijken waar ruimte is om te wonen en te werken
De pilot “intensivering” is gestart met twee projecten in de Achtersluispolder, waar een architect ondernemers inspireert tot efficiënter ruimtegebruik. De regionale ontwikkelingsmaatschappij RON Achtersluispolder b.v. is opnieuw geactiveerd om samen met Port of Amsterdam actief grondbeleid te voeren en bedrijventerreinen in het Noordzeekanaalgebied te verbeteren. De exploitatie van Hoogtij is voortgezet, terwijl structureel parkmanagement de kwaliteit, uitstraling en veiligheid van diverse terreinen heeft versterkt. Samen met het ministerie van Klimaat en Groene Groei zijn stappen gezet in de realisatie van een Safe Haven: een toekomstbestendige locatie met volop ruimte en energie-infrastructuur voor industrie en economie.
Zaanstad werkt aan het beter mengen van wonen en werken via een living lab Ruimte voor Werken in de Kogerveldwijk, samen met gebiedsontwikkeling. Een locatiestudie identificeerde daarnaast kansrijke plekken voor kleinschalige bedrijfsruimte. Het uitvoeringsprogramma Wijkeconomie Zaandam-Oost, ontwikkeld in nauwe samenwerking met Pact Zaandam Oost, is bijna afgerond en richt zich op het versterken van de lokale economie. Ook is de Aanpak Broedplaatsen gestart, in samenwerking met Kunst en Cultuur.
Inclusieve arbeidsmarkt in balans
Het programma Arbeidsmarkt Agenda Zaanstreek (AMAZ) is verder uitgevoerd. Dit heeft geresulteerd in meer inzicht in de drijfveren van professionals over hun loopbaanmobiliteit en beeld over de Zaanstreek als carrièrebestemming; de propositie ‘De Zaanstreek voor oorspronkelijke vernieuwers’ als carrièrebestemming; de campagne & talentpool voor de ouderenzorg; vier bijeenkomsten van het HR-netwerk, een expert sessie social impact met het Zaans Veranderkompas en het evenement Podium voor Oorspronkelijke Vernieuwers. Techlands en de Zaanse Food Makers zijn verbonden aan AMAZ om de regionale voedselindustrie en het techniekecosysteem verder te versterkten. In totaal zijn 7 organisaties aangesloten bij de AMAZ-board.
Techlands
Stichting Techlands heeft als publiek-private samenwerking (pps) een nieuw meerjarenplan 2025-2029 opgesteld om het fundament te versterken en verder te ontwikkelen. Techlands heeft een aantal activiteiten georganiseerd, wat onder andere heeft geleid tot deelname van meer dan 2.300 basisschoolleerlingen aan het Promotie Event Techniek, de deelname van ruim 1.000 tweedejaars vmbo ‑ leerlingen aan techniekworkshops en geïnteresseerde mensen die een eerste stap richting een loopbaan in de techniek willen zetten.
Toekomstbestendige, duurzame en kennisintensieve economie
De integrale aanpak verduurzamen industrie is opgesteld. De vereniging Zaanstad Maakstad gaat verder als Zaan Food Makers, met een heldere missie en communicatiestrategie die in samenwerking met Marketing Zaanstreek is ontwikkeld. De deelname aan ROMInWest is gecontinueerd, waarbij is ingezet op het meer bekend maken van ROMInWest bij Zaanse ondernemers. De economische kansen die eiwittransitie biedt, zijn geïntegreerd in de Zaanse Voedselvisie die is opgesteld vanuit de opgave Duurzaamheid en in samenwerking met o.a. de opgave Economie. Dit geldt ook voor de start van het uitvoeringsplan circulaire stad.