Brede integrale aanpak ondermijning

Toelichting op product

Aantal ingebrachte signalen en meldingen van Mensenhandel
Er is een lichte daling van het aantal signalen en meldingen ten opzichte van 2024 waarneembaar. De exacte reden voor de daling van het aantal signalen en meldingen is niet bekend. De bron voor cijfers over mensenhandel in deze jaarrekening is data.politie.nl. Deze gegevens vormen momenteel de basis voor inzicht in trends en ontwikkelingen. Het komend jaar werken wij toe naar het structureel opnemen van gemeentelijke gegevens van ingebrachte signalen en meldingen van mensenhandel. Hiermee verbeteren we de volledigheid van onze informatiepositie en kunnen we ontwikkelingen nauwkeuriger volgen en duiden en verrijken op maatschappelijk effect ten behoeve van effectiviteit van maatregelen.

Sluiten drugspanden
Ten opzichte van 2024 is het totale aantal sluitingen van drugspanden vrijwel gelijk gebleven, ook in Zaandam Oost met 10 sluitingen in 2024 en 12 in 2025. Het aantal sluitingen is geen sturingsdoel, maar een resultaat van signalen, constateringen van gevaar voor de veiligheid in de omgeving en de openbare orde, waardoor er een bestuurlijke noodzaak is voor optreden De toepassing van deze maatregel hangt vaak sterk samen met de inzet van andere partners, zoals politie, douane en FIOD (integrale aanpak). Binnen zowel de stedelijke aanpak als de gebiedsgebonden interventies van Zaandam Oost heeft de aanpak van de ontwrichtende effecten van drugscriminaliteit een hoge prioriteit. Tijdens mono- en multidisciplinaire controles zijn diverse opslag- en productielocaties aangetroffen. Er zijn geen beleidswijzigingen geweest die invloed kunnen hebben gehad op het aantal sluitingen.

% inwoners dat vermoedt of zeker weet dat ondermijningsvormen in de buurt plaatsvinden
De nieuwe cijfers van de Veiligheidsmonitor komen in het tweede kwartaal pas. De Veiligheidsmonitor wordt eens in de twee jaar gehouden.

Meld misdaad anoniem (MMA)
Er is een sterke stijging van het aantal MMA-meldingen ten opzichte van 2024. Er zijn ruim 40% meer MMA-meldingen ontvangen. Het afgelopen jaar is er ingezet op het onder de aandacht brengen van melden via Meld Misdaad Anoniem. We hebben vanuit Meld Misdaad Anoniem een campagne Bedrijventerreinen gevoerd en een campagne Vuurwerk. Daarnaast wordt er bij publicaties over ondermijning vanuit de gemeente geregeld gewezen op de mogelijkheid om te melden via MMA. Of bovenstaande heeft bijgedragen aan de stijging van het MMA-meldingen is nog niet vast te stellen. De meldingen worden anoniem gedaan, waardoor het ook niet is te onderzoeken waarom personen een melding via MMA wel of niet doen. We vermoeden wel dat kenbaarheid en zichtbaarheid van MMA bijdraagt aan de meldingen die via MMA worden gedaan.

Aantal Bibob onderzoeken
Naast de nieuw opgestarte Bibob-onderzoeken is in het afgelopen jaar ook een substantieel aantal Bibob-dossiers uit 2024 behandeld. In de realisatiecijfers is hiermee rekening gehouden, aangezien dossiers die in 2024 zijn gestart in 2025 nog aanzienlijk beslag hebben gelegd op de capaciteit van het Bibob-expertiseteam.

Aantal prostitutiecontroles
Er zijn 41 prostitutiecontroles uitgevoerd. Dit is nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van vorig jaar. Naast regionale controles is actief geacteerd op meldingen en signalen van illegale prostitutie in Zaanstad.

Aantal horecacontroles
De controles bij horecabedrijven lagen in 2025 aanzienlijk hoger dan in 2024. Dit komt doordat er projectmatig extra inzet is gepleegd met name in het Damgebied en Zaandam Oost. Gedurende acht weekenden werd 's nachts toezicht gehouden bij bedrijven in en rondom het horeca-concentratiegebied. Daarnaast kwamen rondom evenementen en inrichtingen veel meldingen van geluidsoverlast binnen, met in sommige weekenden meer dan vijftig meldingen. Ook is in 2025 is het interventieteam Zaandam Oost gestart met actieve en gerichte horecacontroles. Daarbij zijn 61 fysieke en 46 administratieve controles uitgevoerd. Alleen de fysieke controles zijn opgenomen in de tabel.

Aantal opgelegde bestuurlijke maatregelen horeca
Het hogere aantal opgelegde bestuurlijke maatregelen volgt uit de intensivering van horecacontroles. Meer toezicht heeft geleid tot meer constateringen en meer maatregelen.

Aantal glazenwasserscontroles
Er zijn 85 fysieke glazenwasserscontroles uitgevoerd, tegenover 17 in 2024. Het aantal controles hangt samen met de invoering van de vergunningplicht vanaf 1 juli 2024. De controles betreffen controles naar aanleiding van vergunningaanvragen, hercontroles en eigen waarnemingen.

Aantal opgelegde bestuurlijke maatregelen glazenwassers
De stijging van het aantal opgelegde bestuurlijke maatregelen is een direct gevolg van het toegenomen aantal uitvoerde controles door invoering van de vergunningplicht.

Aanpak verdienmodellen malafide glazenwassers
De integrale aanpak van malafide glazenwassers is versterkt door intensieve samenwerking met onder meer de Nederlandse Arbeidsinspectie, Belastingdienst, Openbaar Ministerie en Politie. Met de partners hebben we de integrale handhaving geïntensiveerd. Daarnaast is gemeentelijk toezicht en handhaving versterkt door de controle op de vergunningplicht en illegale bewoning. We hebben bewustwordingsbijeenkomsten gehouden om glazenwassers en bewoners weerbaarder te maken tegen malafide glazenwassers. Kanttekening is dat de glazenwassers niet worden vertegenwoordigd door een overkoepelende branchevereniging, dit blijft een aandachtspunt. We hebben samengewerkt om arbeidsmigranten te ondersteunen en hun weerbaarheid te vergroten tegen criminele beïnvloeding. Dit gebeurde via gesprekken en bijeenkomsten. Bij het ministerie BZK hebben we deze problematiek eveneens aangekaart, wat heeft geresulteerd in concrete toezeggingen van de minister van VRO en de minister van J&V. Daaruit is onder meer voortgekomen dat we actief participeren in de aanpak via Landelijke Fenomeen Tafels om te komen tot een effectieve landelijke aanpak van misbruik van kwetsbare arbeidsmigranten als verdienmodel in de glazenwasserij.

Aanpak drugscriminaliteit
Er is op meerdere fronten inzet gepleegd op het tegengaan van drugscriminaliteit in Zaanstad. In een integrale samenwerking, vanuit een handhavingsknelpunt, met onder andere de Politie, Belastingdienst en het Openbaar Ministerie traden we actief op tegen sleutelfiguren en -locaties. Ook werd er ingezet op de drugsproductie en -opslaglocatie, met als doel om criminele netwerken te verstoren. Het project Bedrijventerreinen is voortgezet en afgerond en wordt momenteel geëvalueerd om structureel toezicht vorm te geven en de werkwijze mogelijk toe te passen in de buitengebieden. De bestuurlijke regie op de integrale aanpak van drugscriminaliteit in samenwerking met opsporingsinstanties is nog in ontwikkeling en krijgt in 2026 verdere uitwerking. Zaanstad heeft actief deelgenomen aan de mainport aanpak in het Noordzeekanaalgebied, waar met name op informatievoorziening en weerbaarheid belangrijke stappen zijn gezet.

Vergroten weerbaarheid gemeente
We willen weerbaar zijn tegen criminele beïnvloeding binnen de organisatie door risico’s tijdig te herkennen, bewustzijn te vergroten en medewerkers en bestuurders te ondersteunen met duidelijk handelingsperspectief. We hebben uitvoering gegeven aan het Programma Weerbare Gemeente. We organiseerden trainingen en voerden gesprekken over risico’s van ondermijning, beheersmaatregelen en de meldroute. Daarmee willen we de integriteit van de organisatie versterken en onze processen beter beschermen.

Toezicht Horeca, Toezicht Prostitutie en Aanpak mensenhandel
We hebben zowel in Zaandam Oost als gemeentebreed actief geageerd op signalen en illegale ongewenste handelingen door handhavend op te treden. We voerden horecacontroles uit en organiseerden tweemaal per maand een gemeentelijke prostitutiecontrole binnen Zaanstreek-Waterland. Ook bezochten we alle hotels in Zaanstad om bewustwording te vergroten over signalen, rollen en meldroute. In Zaandam Oost zijn alle horecazaken gecontroleerd en beschikken zij over een geldige vergunning of een lopende aanvraag, ook de afhaal- en bezorglocaties. In de aanpak van mensenhandel werkten wij nauw samen met de regio en actualiseerden we het regionale uitvoeringsplan mensenhandel, waarvan de uitvoering is gestart. Dit krijgt in 2026 een vervolg.