Onderhoud kapitaalgoederen

Riolering zorgt voor de afvoer van ons afvalwater, waardoor overlast, stank en risico’s voor de volksgezondheid worden beperkt. Gezien het belang van riolering in een stedelijke omgeving zijn de riolerings- en waterzorgtaken vastgelegd in de Omgevingswet. Het gemeentelijk beleid geeft invulling aan de zorg voor afvalwater, hemelwater en grondwater en is vastgelegd in het Gemeentelijk riolerings- en waterzorgprogramma (GRWP) . Dit programma is in augustus door het college vastgesteld voor de periode 2025-2029.

Kwaliteitsniveau

De Zaanse riolering voldoet aan de landelijke richtlijnen voor milieutechnisch functioneren en aan de provinciale eis om het rioolstelsel kostendekkend en kwalitatief in stand te houden.
De gemeente streeft voor de riolering een situatie na waarbij alleen het echte vuile water wordt ingezameld en getransporteerd naar een rioolwaterzuivering. Door aanpak bij de bron wordt voorkomen dat vuilwater ontstaat. Dit geldt met name voor regenwater, dat schoon moet blijven en bij voorkeur afgevoerd moet worden naar oppervlaktewater. Het afkoppelen van regenwater is duurzaam omdat het leidt tot lagere energiebelasting voor het zuiveren van afvalwater.

Onderhoudsplan

De volgende onderhoudsplannen zijn van toepassing:

Regelmatige inspectie van riolering vindt plaats nadat de helft van de verwachte levensduur van een riool is verstreken, in de regel bij een ouderdom hoger dan 30 jaar. Door de slechte bodemopbouw is de levensduurverwachting van de Zaanse riolering relatief kort, gemiddeld 40 jaar. Bij een goede ondergrond wordt de levensduur op minimaal 60 jaar geschat. De frequentie is afhankelijk van de functie en het verwachte verloop van de kwaliteit in de tijd. Bij bedrijfskritische onderdelen als afsluiters, persleidingen, bergbezinkbassins, rioolgemalen en lozingspunten van persleidingen/grote lozers gelden specifieke frequenties. De afgelopen jaren is de onderhoudsachterstand in riolen ingelopen. In 2025 was er voor riolering geen achterstand in onderhoud.

Speerpunten 2025

(Onderzoeks)Maatregelen Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW)
In 2025 zijn de aanbevolen maatregelen uit het Systeemoverzicht Stedelijk Water, samen met het hoogheemraadschap, geprioriteerd. De maatregelen om knelpunten in de afvalwaterketen (en het watersysteem) aan te pakken, worden de komende jaren uitgevoerd.

Onderhoud en vervanging riolering
De riolering en de kolken zijn volgens planning gereinigd en geïnspecteerd en de gemalen, drukriolering en bergbezinkbassins zijn volgens planning onderhouden.
De noodzakelijke rioolvervangingen zijn voorbereid en uitgevoerd.

Samenwerking in de waterketen
Vanuit het samenwerkingsverband Zaanstreek-Waterland zijn in Zaanstad voortgang gemaakt op de volgende dossiers:
- Beheer en onderhoud (Vervangen IBA’s voor verbeterde septic tanks) ,
- Planvorming ( Incidentenbestrijdingsplan ).

Financiën

Om het rioolstelsel in Zaanstad te beheren, te vervangen en te verbeteren zijn investeringen noodzakelijk. De dotatie aan de spaarvoorziening en (in steeds mindere mate) de kapitaalslasten ten gevolge van deze investeringen, in combinatie met de kapitaalslasten uit het verleden en de exploitatiekosten, leiden tot de totale lasten welke door de rioolheffing gedekt worden.
De ingezette lijn om te gaan sparen voor investeringen wordt gecontinueerd om daarmee de schuldenlast op het gebied van riolering te verminderen. Bij vaststelling van de rioolheffing wordt het saldo van baten/ lasten toegevoegd aan de voorziening vervangingsinvesteringen met als doel nieuwe vervangingsinvesteringen versneld af te schrijven. De minimaal benodigde spaarcomponent uit het kostendekkingsplan in het GRWP 2025-2029 geldt als ondergrens om over uiterlijk 40 jaar vrij te zijn van kapitaallasten. In 2025 zijn deze financiële middelen ter hoogte van € 7.207.567 ingezet voor versnelde afschrijving van vervangingsinvesteringen 2025.
De egalisatievoorziening riolen kan niet worden ingezet voor het verlagen van de schuldenlast op het gebied van riolering. De egalisatievoorziening is hoger dan het doel waarvoor deze is ingesteld. Daarom is in 2025 een bedrag van € 971.227 uit deze egalisatievoorziening onttrokken om een korting op de tarieven te geven. Het tarief rioolheffing steeg met 2,2% (conform de prijsindexatie).
Onderstaand financieel overzicht geeft aan de realisatie van de kapitaalgoederen en het onderhoudsbudget aan ten opzichte van de begroting. Dit betreft de exploitatielasten. De investeringsbedragen zelf komen terug in het onderdeel Investeringen van de jaarrekening.

Bedragen x € 1.000

Toelichting:
Voor een verklaring van het verschil op het  onderhoudsbudget voor riolering wordt verwezen naar de financiële toelichtingen van het programma Verstedelijking.

Kerncijfers