Verbonden partijen

Door intergemeentelijke samenwerking uitvoering geven aan:  
a. het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crises;   
b. het adviseren van het bevoegd gezag over risico’s van branden, rampen en crises in de bij of krachtens de wet aangewezen gevallen alsmede in de gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald;   
c. het adviseren van het college van B&W over de taak, bedoeld in artikel 3, eerste lid;   
d. het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing;   
e. het instellen en in stand houden van een brandweer;   
f. het instellen en in stand houden van een GHOR;   
g. het voorzien in de meldkamerfunctie;   
h. het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel;  
i. het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de diensten van de veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere diensten en organisaties die betrokken zijn bij de onder d, e, f, en g genoemde taken.

Het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VrZW) stuurt de gemeenteraad na elke vergadering een bestuursmededeling. Hierin staat wat de belangrijkste punten zijn die het Algemeen Bestuur heeft besproken en welke besluiten zijn genomen. Het Algemeen Bestuur vergaderde in 2025 5 keer. Hieronder een korte weergave van de belangrijkste ontwikkelingen in 2025.

Beleidsplan 2025-2028
De gemeenteraad is middels een raadsinformatiebrief (9148175) geïnformeerd over het beleidsplan en had hierbij de mogelijkheid om nog vragen te stellen. Hiervan is geen gebruik gemaakt. Het plan is op 25 maart 2025 vastgesteld in het AB van de VrZW.
Het Beleidsplan 2025-2028 van de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VrZW) richt zich op het creëren van een veilige leefomgeving voor alle inwoners. Het is een plan voor de komende jaren en omvat belangrijke thema’s zoals toekomstbestendige brandweerzorg, crisisbeheersing en veerkrachtig werkgeverschap. Door nauwere samenwerking met gemeenten op het gebied van risico- en crisiscommunicatie, worden inwoners beter geïnformeerd en betrokken. Inwoners zijn straks beter voorbereid op noodsituaties, en bewust van hun eigen verantwoordelijk voor hun veiligheid.

Strategische opgaven
De VrZW geeft invulling aan de drie strategische opgaven: Toekomstgerichte Crisisbeheersing, Toekomstbestendige Brandweerzorg én Samen GGD en VrZW (Samen Sterker en Verkenning verdere samenwerkingsvormen).
De bestuurlijke aandachtpunten hebben betrekking op:

• Voor

  Voor

  Crisisbeheersing

  Crisisbeheersing

  : nauwe regionale samenwerking rondom het Veiligheidsinformatieknooppunt, verbeterde verbinding met het Knooppunt Coördinatie Regio’s-Rijk, de korting van 10% op de Brede Doeluitkering vanaf 2026 en het anticiperen op de gevolgen voor de uitwerking van werkzaamheden;

  : nauwe regionale samenwerking rondom het Veiligheidsinformatieknooppunt, verbeterde verbinding met het Knooppunt Coördinatie Regio’s-Rijk, de korting van 10% op de Brede Doeluitkering vanaf 2026 en het anticiperen op de gevolgen voor de uitwerking van werkzaamheden;

• Voor

  Voor

  Brandweerzorg

  Brandweerzorg

  : verdere voortgang op de implementatie van fase 1 van Toekomstbestendige Brandweerzorg waarbij de paraatheid een aandachtspunt is mede vanwege het uitblijven van de rijksbijdrage verplichte wijziging brandweerstelsel. In afwachting van deze bijdrage is de uitbreiding van de personele bezetting redvoertuig Wormerveer opgeschort wat mogelijk leidt tot overschrijding van de gewenste aanrijtijden.

  : verdere voortgang op de implementatie van fase 1 van Toekomstbestendige Brandweerzorg waarbij de paraatheid een aandachtspunt is mede vanwege het uitblijven van de rijksbijdrage verplichte wijziging brandweerstelsel. In afwachting van deze bijdrage is de uitbreiding van de personele bezetting redvoertuig Wormerveer opgeschort wat mogelijk leidt tot overschrijding van de gewenste aanrijtijden.

• Voor

  Voor

  Samen GGD en VrZW

  Samen GGD en VrZW

  : verplaatsing van werkzaamheden buiten de brandweer naar overige posten als gevolg van de verbouwing van het pand op het Prins Bernhardplein en de start van de Verkenning naar verdere samenwerkingsvormen met de GGD-ZW.

  : verplaatsing van werkzaamheden buiten de brandweer naar overige posten als gevolg van de verbouwing van het pand op het Prins Bernhardplein en de start van de Verkenning naar verdere samenwerkingsvormen met de GGD-ZW.

(2) Brandweerzorg
VrZW richt zich op een toekomstbestendige brandweerzorg.  Eind 2023 is gestart met een brede toekomstverkenning brandweer, gericht op de hele brandweerketen van risicobeheersing tot en met incidentbestrijding (fase 2 – toekomstverkenning). Het bestuur heeft verzocht eerst het regionale beeld en de opgave scherper te maken en pas daarna aan de slag te gaan met het oplossen ervan. Op 10 juli 2024 is de toekomstverkenning gepresenteerd. Om te komen tot gezamenlijke beeld- en oordeelsvorming over de trends, vraagstukken en ontwikkelopgaven heeft begin 2025 een bestuurlijke themabijeenkomst plaatsgevonden, waarna verdere uitwerking plaatsvindt. De verwachting is dat dit proces ook in 2026 nog doorloopt.

Verkenning verdere samenwerking GGD/VrZW
Op 24 maart en 10 april 2025 hebben respectievelijk het AB VrZW en het AB GGD-ZW ingestemd met de geactualiseerde opdracht voor de verkenning van samenwerking tussen beide organisaties, met als doel om tot gezamenlijke toekomstgerichte keuzes te komen.
De opdracht voor een verkennend onderzoek is in mei 2025 gegund aan Bureau & Van de Laar.
Zij hebben de afgelopen maanden de impact van drie vormen van samenwerking onderzocht tussen de GGD en VrZW in de regio Zaanstreek-Waterland:

• Samenwerken op basis van zakelijke verrekening;

  Samenwerken op basis van zakelijke verrekening;

• Shared Service Center (op bedrijfsvoeringstaken);

  Shared Service Center (op bedrijfsvoeringstaken);

• Samengaan in één organisatie.

  Samengaan in één organisatie.

Het AB’s van de GGD ZW en de VrZW hebben in december kennisgenomen van het rapport. In 2026 zal bepaald worden hoe het vervolgproces eruit ziet.

Organisatie
De samenvoeging van de VRZW en GGDZW in het pand aan het Pr. Bernhardplein, resulteert in de tijdelijke verhuizing van het hoofdkantoor VRZW, naar de kazerne Purmerend (Gorslaan 50, 1441 RG Purmerend). De verhuizing staat gepland van 30 juni 2025 tot en met 3 juli 2025. Vanaf 4 juli is alles weer operationeel in Purmerend. De verwachting is dat de verhuizing terug naar het Pr. Bernhardplein gerealiseerd kan worden in september 2026. Tijdens de verhuizing wordt de crisisbeheersing uitgevoerd vanaf de uitwijklocatie in Alkmaar.

Financiële positie
Jaarrekening 2024
De jaarrekening is ter kennisgeving aangeboden aan Zaanstad. 2024 is afgesloten met een negatief resultaat van € 141.000, dit is € 643.000 hoger dan begroot. De belangrijkste afwijkingen zijn gerealiseerd bij de crisis beheersing en brandweerzorg.
In de raadsvergadering van 22 mei 2025 is kennis genomen van de jaarstukken 2024.

De solvabiliteit is ten opzichte van 2023 verder gedaald. In 2023 werd de solvabiliteit al beoordeeld als onvoldoende en het laat een dalende trend zien. Dit vormt een risico in combinatie met het beperkt eigen vermogen en de liquide middelen.

Een aantal risico’s zijn niet kwantitatief gemaakt waardoor zij een negatief effect kunnen hebben op het weerstandsvermogen. Het weerstandsratio wordt niet weergegeven in de voorlopige jaarrekening.

Rechtmatigheidsverantwoording
De grens waarboven afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording moeten worden opgenomen is door het Algemeen Bestuur op 20 oktober 2023 bepaald op 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 423.000.
In de Beleidsnota Rechtmatigheid van VrZW is door het Algemeen Bestuur een rapporteringsgrens vastgesteld op een absoluut bedrag, te weten € 25.000.
Het Dagelijks Bestuur stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen een bedrag van € 110.000 bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde grens van € 423.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het Dagelijks Bestuur overigens een bedrag van € 110.000 acceptabel op basis van door het Algemeen Bestuur vastgestelde afspraken.

De jaarrekening 2025 van de VrZW is op het moment van opstellen van de jaarrekening van gemeente Zaanstad nog niet beschikbaar.

Begroting 2026
VrZW heeft de volgende strategische opgaven benoemd:

• Toekomstgerichte crisisbeheersing

  Toekomstgerichte crisisbeheersing

• Toekomstbestendige brandweerzorg (beleidsintensivering)

  Toekomstbestendige brandweerzorg (beleidsintensivering)

• Samen sterker: VrZW en GGD-ZW samen op het Prins Bernhardplein

  Samen sterker: VrZW en GGD-ZW samen op het Prins Bernhardplein

De VrZW kent voor 2026 een begrotingstotaal van € 49,3 miljoen, de gevraagde bijdrage van Zaanstad is € 17,43 miljoen (begroting 2025: € 16,32 miljoen).

Zienswijze
In de door de gemeenteraad op 22 mei 2025 vastgestelde zienswijze zijn de volgende aandachtspunten meegegeven:

• aandacht voor het gelijklopen van loon- en prijsstijging bij VrZW met die van de gemeentelijke sector met betrekking tot autonome ontwikkelingen.

  aandacht voor het gelijklopen van loon- en prijsstijging bij VrZW met die van de gemeentelijke sector met betrekking tot autonome ontwikkelingen.

• Een positieve zienswijze ten aanzien van de verhoging van de gemeente bijdrage van € 450.452, - in 2026 als gevolg van indexatie.

  Een positieve zienswijze ten aanzien van de verhoging van de gemeente bijdrage van € 450.452, - in 2026 als gevolg van indexatie.

• Een positieve zienswijze ten aanzien van de verhoging van de gemeente bijdrage van € 328.630, - in 2026 als gevolg van de derde tranche Toekomstbestendige Brandweerzorg.

  Een positieve zienswijze ten aanzien van de verhoging van de gemeente bijdrage van € 328.630, - in 2026 als gevolg van de derde tranche Toekomstbestendige Brandweerzorg.

• aandacht voor de niet-sluitende ontwerpbegroting voor 2026. Binnen de begroting van de VrZW zijn er geen middelen zijn om de verliezen op te vangen. Tegelijkertijd is aan de Veiligheidsregio gevraagd om rekening te houden met 5% lagere gemeentelijke bijdrage.

  aandacht voor de niet-sluitende ontwerpbegroting voor 2026. Binnen de begroting van de VrZW zijn er geen middelen zijn om de verliezen op te vangen. Tegelijkertijd is aan de Veiligheidsregio gevraagd om rekening te houden met 5% lagere gemeentelijke bijdrage.

• Positieve zienswijze voor Scenario A. Maatschappelijke en bedrijfseconomische betekenis van samenwerking met een doelmatigheidswinst van op de kortere termijn (binnen drie jaar) indicatief € 712.000,- (2%) op de middellange termijn (binnen 7 jaar) indicatief €2.079.000,- (5%). Het dagelijks bestuur wordt verzocht om toe te werken naar een versnelling van de 5% besparing zodat deze uiterlijk in 2029 gerealiseerd kan worden.

  Positieve zienswijze voor Scenario A. Maatschappelijke en bedrijfseconomische betekenis van samenwerking met een doelmatigheidswinst van op de kortere termijn (binnen drie jaar) indicatief € 712.000,- (2%) op de middellange termijn (binnen 7 jaar) indicatief €2.079.000,- (5%). Het dagelijks bestuur wordt verzocht om toe te werken naar een versnelling van de 5% besparing zodat deze uiterlijk in 2029 gerealiseerd kan worden.

• Positieve zienswijze voor Scenario H. Maatschappelijke betekenis van verduurzaming met een doelmatigheidswinst van € 50.000 en investeringsprogramma PM.

  Positieve zienswijze voor Scenario H. Maatschappelijke betekenis van verduurzaming met een doelmatigheidswinst van € 50.000 en investeringsprogramma PM.

In de reactiebrief van 5 september 2025 reageert de VrZW op de ontvangen zienswijzen. Alle gemeenteraden hebben een zienswijze op de ontwerpbegroting gegeven. De meeste raden kunnen zich vinden in de scenario’s A (intensivering van samenwerking) en H (temporisering van verduurzaming) als maatregelen om tot besparingen te komen. Ook zegt de VrZW toe om komende jaren tot concrete maatregelen te komen met een inschatting van de effecten in termen van doeltreffendheid en doelmatigheid. De directie legt dit voor aan het Algemeen Bestuur.

Risico's en beheersmaatregelen
Risico's

• Het regionaal risicoprofiel van de VrZW is een wettelijke verplichting vanuit de Wet veiligheidsregio’s. Het AB van de VrZW stelde in december 2024 het Regionaal Risicoprofiel 2025-2028 (RRP) vast. Het RRP is één van de pijlers onder het Regionaal Beleidsplan dat voor dezelfde periode 2025-2028 geldt. Daarnaast kan het RRP als input gebruikt worden bij de uitwerking van kolomspecifiek beleid waarbij specifieke risico’s nader worden uitgewerkt. Voorbeelden hiervan zijn het in 2025 door de GHOR op te stellen Zorgrisicoprofiel en het brandrisicoprofiel

  Het regionaal risicoprofiel van de VrZW is een wettelijke verplichting vanuit de Wet veiligheidsregio’s. Het AB van de VrZW stelde in december 2024 het Regionaal Risicoprofiel 2025-2028 (RRP) vast. Het RRP is één van de pijlers onder het Regionaal Beleidsplan dat voor dezelfde periode 2025-2028 geldt. Daarnaast kan het RRP als input gebruikt worden bij de uitwerking van kolomspecifiek beleid waarbij specifieke risico’s nader worden uitgewerkt. Voorbeelden hiervan zijn het in 2025 door de GHOR op te stellen Zorgrisicoprofiel en het brandrisicoprofiel

• De dubbele rol van de gemeente Zaanstad in het Algemeen Bestuur in de rol van voorzitterschap en de rol van vertegenwoordiging van Gemeente Zaanstad kan leiden tot conflicterende belangen.

  De dubbele rol van de gemeente Zaanstad in het Algemeen Bestuur in de rol van voorzitterschap en de rol van vertegenwoordiging van Gemeente Zaanstad kan leiden tot conflicterende belangen.

• Onvoldoende sturing op de exploitatie van de restcapaciteit van het oefencentrum voor commerciële activiteiten. De Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland is verantwoordelijk voor de uitvoering van de exploitatie van het oefencentrum, Gemeente Zaanstad kan hier beperkt op sturen, maar is wel financieel verantwoordelijk.

  Onvoldoende sturing op de exploitatie van de restcapaciteit van het oefencentrum voor commerciële activiteiten. De Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland is verantwoordelijk voor de uitvoering van de exploitatie van het oefencentrum, Gemeente Zaanstad kan hier beperkt op sturen, maar is wel financieel verantwoordelijk.

• VrZW heeft een beperkt eigen vermogen, verdere verslechtering leidt tot extra financiële lasten voor Zaanstad. Het is nog onduidelijk of er extra rijksmiddelen komen.

  VrZW heeft een beperkt eigen vermogen, verdere verslechtering leidt tot extra financiële lasten voor Zaanstad. Het is nog onduidelijk of er extra rijksmiddelen komen.

• Crisisbeheersing  Bij het onderdeel bevolkingszorg is er bij de VrZW ook sprake van krapte aan personeel. Dit kan met name een risico vormen in het geval van langdurige crisissen. Momenteel loopt de discussie in hoeverre gemeenten dit deels kunnen opvangen.

  Crisisbeheersing  Bij het onderdeel bevolkingszorg is er bij de VrZW ook sprake van krapte aan personeel. Dit kan met name een risico vormen in het geval van langdurige crisissen. Momenteel loopt de discussie in hoeverre gemeenten dit deels kunnen opvangen.

• Het niet terugdraaien van de korting vanuit het Rijk op brede doeluitkering rampenbestrijding (BDuR)

  Het niet terugdraaien van de korting vanuit het Rijk op brede doeluitkering rampenbestrijding (BDuR)

• Toekomstbestendige brandweer, uitgangspunt is het extra middelen scenario. Dit scenario is momenteel onzeker. Voor Zaanstad kan dit oplopen tot € 0,3mln.

  Toekomstbestendige brandweer, uitgangspunt is het extra middelen scenario. Dit scenario is momenteel onzeker. Voor Zaanstad kan dit oplopen tot € 0,3mln.

Beheersmaatregelen

• In samenwerking met de andere gemeenten in Zaanstreek-Waterland wordt het proces om te komen tot een integraal (ambtelijk) advies aan de burgemeesters in het veiligheidsbestuur op belangrijke financiële / beleidsvraagstukken gemonitord.

  In samenwerking met de andere gemeenten in Zaanstreek-Waterland wordt het proces om te komen tot een integraal (ambtelijk) advies aan de burgemeesters in het veiligheidsbestuur op belangrijke financiële / beleidsvraagstukken gemonitord.

• De gemeenteraad wordt jaarlijks de mogelijkheid gegeven haar zienswijze te geven inzake de (meerjaren)programmabegroting van de VrZW. Daarnaast is de VrZW transparant met haar overige P&C producten zoals de bestuursrapportages en de jaarrekening.

  De gemeenteraad wordt jaarlijks de mogelijkheid gegeven haar zienswijze te geven inzake de (meerjaren)programmabegroting van de VrZW. Daarnaast is de VrZW transparant met haar overige P&C producten zoals de bestuursrapportages en de jaarrekening.

• Per 1 oktober 2025 is er een vacaturestop voor 2025 en 2026.

  Per 1 oktober 2025 is er een vacaturestop voor 2025 en 2026.