Product 1.1 Onderwijs
Toelichting op product
Onderwijs is bij uitstek een middel om kansengelijkheid te bevorderen. Elk kind heeft recht op goed en passend onderwijs, zodat ieder kind zich kan ontwikkelen. Dat is in de praktijk nog geen vanzelfsprekendheid. Het tekort aan vakbekwame leerkrachten en medewerkers in de kinderopvang heeft veel impact, vooral in de kwetsbare wijken, en vergroot de werkdruk voor die professionals die elke dag in deze wijken werken. Het Onderwijskansenbeleid (OKB) is een belangrijk instrument om kansenongelijkheid bij kinderen tot 12 jaar tegen te gaan. Gemeenten hebben de wettelijke verantwoordelijkheid om alle jonge kinderen met een risico op een (taal)achterstand voorschool te bieden. We zetten de rijksmiddelen in waar die het hardst nodig zijn. We maken onderscheid tussen wijken waar veel kinderen te maken hebben met risico op onderwijsachterstand, de zogenaamde ‘A-locaties’, en locaties waar dat aandeel kinderen minder groot is (B-locaties) of vrijwel afwezig (C-locaties). Aandacht voor een goede taalontwikkeling bij (jonge) kinderen is een blijvend speerpunt. Ouders zijn daarbij onmisbaar. Het is belangrijk dat ouders en professionals weten hoe zij kunnen handelen en samenwerken. Met de OKB-middelen investeren we zowel in het hele jonge kind (-9 maanden tot 2,5 jaar), als in de voorschoolse educatie op de peuterspelenlocaties (2,5 tot 4 jaar) en de vroegschoolse educatie in het basisonderwijs. Op de A-locaties zorgen brugfunctionarissen voor een stevige samenwerking tussen ouders en school. Het tijdelijke Nationaal Programma Onderwijsmiddelen (NPO) is bedoeld om de door corona opgelopen achterstanden in te lopen. We zetten in op interventies die aanvullend zijn op de keuzes van de onderwijssector zelf én op andere rijksmiddelen voor jeugd in verband met corona. Dit loopt af in midden 2025. Prioriteit ligt op het vergroten van kansengelijkheid en op het versterken van de veerkracht van jongeren. Het lerarentekort is een probleem in heel Zaanstad en daarbuiten. Aantrekkelijke schoolgebouwen, ruimte om te focussen op onderwijs en beschikbare woningen in de buurt zijn factoren die het lerarenvak aantrekkelijker maken. Samen met de schoolbesturen verkennen we hoe we het tekort het hoofd kunnen bieden, ieder vanuit eigen rol en verantwoordelijkheden. Onze leerlingen verdienen aantrekkelijke, duurzame en veilige schoolgebouwen met groene schoolpleinen. Er is een begin gemaakt met de projecten om onderwijsgebouwen te vervangen en daar waar noodzakelijk uit te breiden. Daarbij gaan wij in kwetsbare wijken, zoals Zaandam Oost, een stapje verder. We gebruiken de mogelijkheid om een schoolgebouw eerder te vernieuwen als dit de kansengelijkheid in een wijk sterk bevordert. Doelstelling is dat 86% van alle onderwijsgebouwen in 2040 energieneutraal is. Deze ambitie is vastgelegd in het Integraal Huisvestingsplan voor het Primair en het Voortgezet Onderwijs. Al deze plannen en keuzes maken we samen met onderwijsbesturen en kinderopvangorganisaties en stellen we in de gezamenlijke Onderwijsagenda vast. |
|---|
Naam | Realisatie 2022 | Realisatie 2023 | Realisatie 2024 | Realisatie 2025 | Begroting 2025 | Streef- | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Het percentage doelgroepkinderen dat deelneemt aan voorschoolse educatie en reguliere opvang | 79,2% | 78,7% | 83,6% | 83,8% | 85% | 90,0% | VVE-monitor |
Het percentage kinderen dat bij de eindtoets het streefniveau voor taal haalt (2F) | 57% | 59% | 49% | 49% | 60% | 60,0% | Onderwijs in Cijfers Zaanstreek / DUO |
Aantal doelgroepleerlingen dat we bereiken met naschoolse activiteiten | VL: 1705 + OSC: 4100 | VL: 1705 + OSC: 4125 | VL: 1705 + OSC: 4100 | VL: 3020 + OSC: 4163 | VL: 2548 + OSC: 4110 | VL: 1661 + OSC: 4110 | Onderwijs, DUO en monitor door coördinator Impuls OSC |
Toelichting indicatoren
Het percentage doelgroepkinderen dat deelneemt aan voorschoolse educatie en reguliere opvang
Het aantal kinderen dat deelneemt aan voorschoolse educatie en reguliere opvang is de afgelopen jaren met bijna 5% gestegen. De gemeente Zaanstad heeft gewerkt aan het uitleggen waarom voor - en vroegschoolse educatie belangrijk is voor kinderen. Het bereikpercentage is daardoor gestegen en afgelopen jaar bijna stabiel gebleven. Onze doelen zijn zowel het bereik te vergroten als de kwaliteit te monitoren en verbeteren. Er is in 2025 ingezet op:
- Het ontwikkelen van een rekentool om ouders te helpen met kostenoverzicht van opvang. De tool wordt door ouders en professionals gebruikt en door ontwikkeld.
- VVE informatiefolder in meerdere talen.
- In gesprek met kinderopvang organisaties om ook op de reguliere dagopvang voorschoolse educatie aan te bieden.
- Met de enige aanbieder die een wachtlijst heeft, zijn we in overleg over uitbreidingsmogelijkheden. Hierin trekken we gezamenlijk op met Onderwijshuisvestiging.
- Kwaliteitsimpuls VVE. In Zaandam Oost. We gaan aan de slag met een professionaliseringsplan voor alle voor- en vroegschoolse locaties, bestuurders van de aanbieders en de gemeente. Er is een kwaliteitskader VVE opgesteld en hieraan worden resultaatafspraken gekoppeld.
- Monitoren van de brede integrale aanpak Jonge Kind en passende/inclusieve VVE en kinderopvang. Dit zijn zes verschillende initiatieven gestart om vanuit het onderwijs, de kinderopvangaanbieders en vanuit jeugdhulp organisaties een zo goed, passend en inclusief mogelijk aanbod voor deze kinderen te realiseren.
% Kinderen dat bij de eindtoets het streefniveau voor taal haalt (2F)
De oorzaak waarom het realisatie percentage achterblijft bij het streefwaardecijfer heeft te maken met een landelijke wijziging van de meetmethode. Zaanstad scoort in dit geval niet lager, maar het is een landelijk probleem als gevolg van de wijziging.
Aantal doelgroepleerlingen dat we bereiken met naschoolse activiteiten
Afgelopen jaar is het aantal scholen met VL (Verlengde Leertijd) in met name Zaandam Oost aanzienlijk gegroeid.
Het aantal OSC (impuls Onderwijs, Sport en Cultuur) is ten opzichte van 2024 ook gestegen.
Terugblik op speerpunten 2025
Een goede start met taal en ouderbetrokkenheid
Meer kinderen hebben gebruik gemaakt van VVE. Door betere informatievoorziening komen we meer in contact met ouders en kinderen. Dat leidde tot meer ouderbetrokkenheid. De uitbreiding van interventies op het gebied van taalontwikkeling vanuit de Zaanse aanpak in Zaandam Oost helpt daar ook bij.
Passende en inclusieve kinderopvang en VVE
Vanaf januari 2025 zijn in de gemeente Zaanstad zes pilots gestart, gericht op passende en inclusieve voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en kinderopvang. Deze pilots bieden een aanbod voor kinderen met een zorg- en ondersteuningsvraag binnen reguliere voorzieningen. De eerste resultaten laten zien dat de pilots bijdragen aan een meer inclusieve praktijk, waarin kinderen met extra ondersteuningsbehoeften zoveel mogelijk binnen de reguliere setting kunnen blijven. Professionals ervaren meer handelingsperspectief en samenwerking, en er is sprake van versterking van de ondersteuningsstructuur.
Implementatie uitbreiding Verlengde leertijd Zaandam Oost
Met de middelen uit het Onderwijskansenbeleid en uit de specifieke uitkering Kansrijke Wijk is ingezet op de continuering en uitbreiding van de verlengde leertijd op 13 basisscholen in Zaandam Oost. In schooljaar 2024-2025 schaalden nagenoeg al deze basisscholen op van 2,5 uur naar 5 uur verlengde leertijd per week.
Leerplicht
Het Zaanse pact voor schoolaanwezigheid is ondertekend door de samenwerkingsverbanden in het primair en voortgezet onderwijs, de schoolbesturen, de GGD, het jeugdteam en de betrokken gemeenten. Daarnaast is gestart met de implementatie van de Zaanse Aanpak Schoolaanwezigheid.
Passend onderwijs
Een schoolloopbaan succesvol kunnen doorlopen, is essentieel voor een fijne jeugd en een goede toekomst. Het is onze ambitie om voor alle kinderen in de Zaanstreek een passend aanbod aan onderwijs en ondersteuning te realiseren. Daarvoor is de Onderwijs Jeugd Agenda ontwikkeld. Hierin staat hoe we de komende jaren de samenwerking tussen onderwijs, jeugdhulp, jeugdgezondheidszorg en gemeenten structureel gaan versterken.
Leerlingenvervoer
Door het vaststellen van een nieuwe verordening met bijbehorende beleidsregels zijn duidelijkere regels en betere uitvoerbaarheid voor het leerlingenvervoer georganiseerd. Met alle ouders, die een aanvraag hebben ingediend voor leerlingenvervoer, is een gesprek geweest alvorens de aanvraag is toegekend of afgewezen. Hierdoor hebben we goed uitvoering kunnen geven aan maatwerk binnen het leerlingenvervoer, zodat leerlingen gestimuleerd worden om met de fiets of het openbaar vervoer te reizen, en voor leerlingen die dit niet kunnen, aangepast vervoer beschikbaar blijft.