Verbonden partijen

De gemeenschappelijke regeling is getroffen voor het doeltreffend en doelmatig uitvoeren of doen uitvoeren van de taken van de colleges voortkomend uit of samenhangend met de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening.

Ontwikkelingen

• Het Rijk herziet de Participatiewet op een aantal onderdelen. Het doel is meer ruimte te bieden voor een mensgerichte aanpak, zowel ten aanzien van inkomen als participatie. De wijzigingen beogen de regels en ondersteuning van de Participatiewet beter te laten aansluiten op de mogelijkheden en omstandigheden van de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Werkom is hiervan op de hoogte.

  Het Rijk herziet de Participatiewet op een aantal onderdelen. Het doel is meer ruimte te bieden voor een mensgerichte aanpak, zowel ten aanzien van inkomen als participatie. De wijzigingen beogen de regels en ondersteuning van de Participatiewet beter te laten aansluiten op de mogelijkheden en omstandigheden van de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Werkom is hiervan op de hoogte.

• Er wordt landelijk gewerkt aan een nieuwe inrichting van de arbeidsmarktinfrastructuur, waarbij gemeenten, UWV en andere partijen intensiever moeten samenwerken.  De arbeidsmarktregio heeft per 1 januari 2026 een Regionaal Werkcentrum operationeel waar inwoners terecht kunnen met al hun ondersteuningsvragen op het gebied van werken en leren. Werkom participeert actief en vervult de gidsrol voor Zaanstad en Purmerend in dit werkcentrum.

  Er wordt landelijk gewerkt aan een nieuwe inrichting van de arbeidsmarktinfrastructuur, waarbij gemeenten, UWV en andere partijen intensiever moeten samenwerken.  De arbeidsmarktregio heeft per 1 januari 2026 een Regionaal Werkcentrum operationeel waar inwoners terecht kunnen met al hun ondersteuningsvragen op het gebied van werken en leren. Werkom participeert actief en vervult de gidsrol voor Zaanstad en Purmerend in dit werkcentrum.

• Werkom heeft een belangrijke rol in de opgave om zoveel mogelijk mensen naar werk te begeleiden. Door de invoering van de Participatiewet moet Werkom haar activiteiten steeds meer richten op het begeleiden naar werk bij reguliere werkgevers, terwijl ze ook (beschutte) werkgelegenheid blijft bieden aan mensen die beperkte/geen kansen hebben bij reguliere werkgevers. Het kabinet stelt vanaf 2025, voor 10 jaar, extra middelen ter beschikking voor een toekomstbestendige infrastructuur van de Werk Ontwikkel Bedrijven. Er is in 2025 samen met Purmerend en Werkom gestart met het opstellen van een voorstel voor de besteding van deze structurele middelen per 2025 tot 2035. De raad wordt in de eerste helft van 2026 hierover geïnformeerd.

  Werkom heeft een belangrijke rol in de opgave om zoveel mogelijk mensen naar werk te begeleiden. Door de invoering van de Participatiewet moet Werkom haar activiteiten steeds meer richten op het begeleiden naar werk bij reguliere werkgevers, terwijl ze ook (beschutte) werkgelegenheid blijft bieden aan mensen die beperkte/geen kansen hebben bij reguliere werkgevers. Het kabinet stelt vanaf 2025, voor 10 jaar, extra middelen ter beschikking voor een toekomstbestendige infrastructuur van de Werk Ontwikkel Bedrijven. Er is in 2025 samen met Purmerend en Werkom gestart met het opstellen van een voorstel voor de besteding van deze structurele middelen per 2025 tot 2035. De raad wordt in de eerste helft van 2026 hierover geïnformeerd.

• Het programma “Meedoen naar Vermogen” is in doorontwikkeling. Dit betreft een procesverbetering: sinds september 2025 voert Werkom in een pilot het startgesprek met een inwoner die een bijstandsuitkering heeft aangevraagd, en bepaalt hierbij ook diens afstand tot de arbeidsmarkt.

  Het programma “Meedoen naar Vermogen” is in doorontwikkeling. Dit betreft een procesverbetering: sinds september 2025 voert Werkom in een pilot het startgesprek met een inwoner die een bijstandsuitkering heeft aangevraagd, en bepaalt hierbij ook diens afstand tot de arbeidsmarkt.

Risicoprofiel
Het risicoprofiel is hoog. Het maatschappelijk belang is groot, het gaat om kwetsbare mensen. De financiële bijdrage van de gemeente is aanzienlijk.

Risico analyse
Governance
De governance van Werkom is duaal. We sturen als eigenaar van het bedrijf, maar ook als opdrachtgever van het bedrijf. Om die rollen duidelijk te scheiden is de eigenaarsrol belegd bij de wethouder financiën en de opdrachtgeversrol bij de vakwethouder Werk en inkomen. Dat heeft tot gevolg dat de risicobeheersing ook duaal is en dat verschillende aspecten van risico en beheersing onder de verantwoording van verschillende rollen valt. De rollen kunnen niet los van elkaar opereren. Het gaat om het samenspel van de rollen. De meerjarige kaders vanuit de eigenaarsrol werken door in gewijzigde dienstverleningsovereenkomsten in de opdrachtgeversrol. Signalen vanuit de voortgangsgesprekken worden meegenomen in de eigenaarsrol. Dit samenspel wordt ambtelijk en bestuurlijk georganiseerd door een overlegstructuur.

• Eigenaarsrol

  Eigenaarsrol

Vanuit de eigenaarsrol wordt gestuurd op een meerjarig sluitende begroting. In juni 2025 is de zienswijze op de begroting 2026 in het Zaanstad Beraad behandeld. Hieruit blijkt dat de begroting 2026 sluitend is met een verhoging van de gemeentelijke bijdrage als gevolg van groei van het aantal beschut werkplekken en van job coaching. Werkom werkt vanuit een strategische agenda aan financiële resultaatverbeteringen en verbetering van de dienstverlening.

• Opdrachtgeversrol

  Opdrachtgeversrol

De opdrachtgeversrol wordt gestuurd vanuit de nadere dienstverleningsovereenkomst voor de Participatiewet-taken.
In de periodieke voortgangsgesprekken over de Participatiewet-taken wordt met Werkom gesproken over instroom, uitstroom, doorlooptijden, klanttevredenheid, kwaliteit van dienstverlening, werkgeversbenadering en de mogelijkheden voor bijsturing. De maatschappelijke opgave vraagt van Werkom om blijvend de dienstverlening aan te sluiten bij de mensen en de werkgevers die zij beide ondersteunen.

Overige
Gemeente Zaanstad is daarnaast ook klant van Werkom. Als klant neemt Zaanstad diensten af voor onder meer groenonderhoud, post & print en het reinigen van de herbruikbare bekers en het onderhoud van de koffieautomaten op diverse locaties.

Financiële positie
Jaarrekening 2024
Het financiële resultaat van Werkom over 2024 was beter dan begroot. Dit is mede het gevolg van een hogere netto toegevoegde waarde en lagere kosten door met name minder Zaanse kandidaten in begeleiding. Door toepassing van de koepelvrijstelling heeft dit geleid tot een lagere extra bijdrage van gemeenten (€ 0,7 mln.). Door de afrekening van de werkelijke kosten per gemeente, leidt dit gunstigere resultaat voor Zaanstad tot een terugbetaling (€ 1,0 mln.) en voor Purmerend tot een aanvullende bijdrage (€ 0,3 mln.).

Rechtmatigheidsverantwoording
Werkom heeft in de financiële verordening afspraken vastgelegd over de rechtmatigheidsverantwoording. € 0,9 mln. van de verantwoorde baten en lasten is niet in lijn met de vastgestelde kaders. Hiervan is € 0,6 mln. van deze afwijkingen toch acceptabel omdat ze passen binnen vooraf vastgesteld beleid. Resteert € 0,3 mln. aan afwijkingen die als onrechtmatig worden beschouwd, omdat ze niet in overeenstemming zijn met aanbestedingsregels.

Begroting 2026
De raad heeft op 24 juni 2025 een positieve zienswijze gegeven op de primaire begroting voor 2026 en de gewijzigde begroting 2025. Vanwege de financiële uitdagingen waar de gemeente voor staat (ravijnjaar) heeft de raad Werkom daarbij opdracht gegeven om in de begroting 2026 alsnog een korting van 2% te verwerken op de gemeentelijke bijdrage met uitzondering van het WSW-budget. Werkom heeft in zijn reactie op het zienswijzebesluit laten weten aan deze oproep gehoor te geven.  

De begroting 2026 is sluitend met een verhoging van de gemeentelijke bijdrage als gevolg van groei van het aantal beschut werkplekken en van job coaching. Daarnaast zijn met Werkom afspraken gemaakt over incidentele inzet die een bijdrage levert aan structurele versterking van de infrastructuur. Deze incidentele inzet gaat vooraf aan de structurele aanpak die start in 2026.

Risico's en beheersmaatregelen
Risico's
In de Werkom-begroting zijn de volgende risico’s benoemd in de risicoparagraaf:

• Afnemende verdiencapaciteit als gevolg van een afnemende WSW-populatie. Er is wel instroom medewerkers Beschut Werk, maar de loonwaarde bepaling ligt hier lager.

  Afnemende verdiencapaciteit als gevolg van een afnemende WSW-populatie. Er is wel instroom medewerkers Beschut Werk, maar de loonwaarde bepaling ligt hier lager.

• Onvoldoende financiering van het rijk voor de uitvoering van de Participatiewet in combinatie met de autonome groei van het aantal arbeidsplaatsen voor medewerkers Beschut Werk en het ‘ravijnjaar’ in 2026.

  Onvoldoende financiering van het rijk voor de uitvoering van de Participatiewet in combinatie met de autonome groei van het aantal arbeidsplaatsen voor medewerkers Beschut Werk en het ‘ravijnjaar’ in 2026.

• Ondanks alle inspanningen van Werkom gericht op privacy en informatiebeveiliging, blijft het risico bestaan op een hack of andere activiteiten van cybercriminelen.

  Ondanks alle inspanningen van Werkom gericht op privacy en informatiebeveiliging, blijft het risico bestaan op een hack of andere activiteiten van cybercriminelen.

Beheersmaatregelen

• Werkom werkt aan het opvangen van de krimp van medewerkers met een SW-indicatie binnen de leerwerkbedrijven en acquisitie van opdrachten die passen bij de doelgroep.

  Werkom werkt aan het opvangen van de krimp van medewerkers met een SW-indicatie binnen de leerwerkbedrijven en acquisitie van opdrachten die passen bij de doelgroep.

• In de Werkom begroting wordt rekening gehouden met de verwachte groei van het aantal beschut werk-indicaties.

  In de Werkom begroting wordt rekening gehouden met de verwachte groei van het aantal beschut werk-indicaties.

• Werkom werkt aan goede meerjarige afspraken en stabiele relaties met afnemers.

  Werkom werkt aan goede meerjarige afspraken en stabiele relaties met afnemers.

• Werkom heeft een chief information security officer (CISO) voor de informatiebeveiliging en een externe functionaris gegevensbescherming (FG), die jaarlijks rapporteren over risico’s en ondernomen of te ondernemen verbeteringen.

  Werkom heeft een chief information security officer (CISO) voor de informatiebeveiliging en een externe functionaris gegevensbescherming (FG), die jaarlijks rapporteren over risico’s en ondernomen of te ondernemen verbeteringen.