Product 1.3 Werk, participatie en inburgering
Toelichting op product
Werk speelt een belangrijke rol in het leven van de meeste mensen en is belangrijk voor de maatschappij als geheel. Als we in Zaanstad kansengelijkheid willen bevorderen, is het goed dat iedereen mee kan doen naar vermogen. Als betaald werk (nog) te hoog gegrepen is, vinden we andere manieren waarop inwoners zich betekenisvol kunnen inzetten. De huidige krapte op de arbeidsmarkt treft steeds meer sectoren. In samenwerking met bedrijven, ondernemers en maatschappelijke partners willen we nieuwe kansen benutten om mensen aan het werk te helpen. De arbeidsmarkt is onderhevig aan grote veranderingen. De aard van werk verandert door technologisering en grote maatschappelijke opgaven zoals verduurzaming en de woningbouw. Maar ook de flexibilisering van de arbeidsmarkt en vergrijzing van de beroepsbevolking leiden tot veranderingen in vraag en aanbod van arbeid. Een leven lang ontwikkelen is het credo: voor iedereen – werkgevers en inwoner – is het in toenemende mate belangrijk om zich te oriënteren op de persoonlijke kansen op werk op de middellange termijn. In 2025 zijn er meerdere wetswijzigingen die de verantwoordelijkheden van de gemeente raken: de wet school naar werk, de herziening van de Participatiewet en de hervorming van de arbeidsmarktdienstverlening. De overkoepelde doelstellingen van deze veranderingen is om meer mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt gerichter te ondersteunen en meer maatwerk te kunnen bieden. De gemeente ondersteunt ook nieuwkomers met een inburgeringsplicht en bij het vinden van plek op arbeidsmarkt. In de aanpak staat centraal dat mensen zo snel mogelijk werken aan taalbeheersing en stappen zetten om volwaardig mee te doen in de samenleving via werk en participatie. |
|---|
Naam | Realisatie 2022 | Realisatie 2023 | Realisatie 2024 | Realisatie 2025 | Begroting 2025 | Streef- | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
% Bijstandsgerechtigden met een plan van aanpak | 67% | 66% | 69% | 79% | 68% | 70,0% | Gemeentelijke registratie |
% Inburgeringsplichtigen dat binnen 10 weken na huisvesting in Zaanstad een definitief persoonlijk inburgeringsplan heeft | nb | 27% | 47,7% | 46,7% | 50% | 70,0% | Gemeentelijke registratie |
Toelichting indicatoren
% Bijstandsgerechtigden met een plan van aanpak
Er zijn meer uitkeringsgerechtigden met een plan van aanpak dan begroot. Deze toename is te verklaren door een verbeterslag in de registratie. Voorgaande jaren gebeurde dit handmatig, maar afgelopen jaar is het dashboard participatie live gegaan. Hiermee is de juistheid van registratie toegenomen.
% Inburgeringsplichtigen dat binnen 10 weken na huisvesting in Zaanstad een definitief persoonlijk inburgeringsplan heeft
De eerste helft van 2025 lukte het om meer dan 50% van de inburgeraars binnen 10 weken een inburgeringsplan te laten hebben. In september vond echter een grote instroom van nieuwe inburgeraars plaats en tegelijkertijd was er sprake van personeelsuitval in de uitvoering. Deze twee factoren hebben ervoor gezorgd dat de streefwaarde niet is gehaald en er een lichte daling ten opzichte van 2024 is ontstaan. De achterstand is inmiddels weggewerkt.
Terugblik op speerpunten 2025
Doorontwikkeling aanpak Meedoen naar vermogen
Sinds september 2025 voert Werkom het startgesprek met een inwoner die een bijstandsuitkering heeft aangevraagd, en bepaalt mede met behulp van een ABC-meting de afstand tot de arbeidsmarkt. De opdracht aan de wijkteams is herijkt, waardoor er meer focus ligt op collectief aanbod en het samenspel met andere levensgebieden.
Participatiewet in Balans
De wijzigingen die per 1 januari 2026 ingaan, zijn geïmplementeerd. De overige wijzigingen, die per 1 januari 2027 ingaan, worden voorbereid.
Hervorming arbeidsmarktdienstverlening
De voorbereidingen zijn afgerond om per 1 januari 2026 het werkcentrum operationeel te hebben. Hier kunnen inwoners terecht met al hun ondersteuningsvragen op het gebied van werken en leren.
Sluitende aanpak jongvolwassenen
Met de aanpak jeugdwerkloosheid is de sluitende aanpak voor kwetsbare jongeren versterkt door middel van intensieve begeleiding bij de overgang van school naar school, en van school naar werk. De Wet van school naar duurzaam werk treedt op 1 januari 2026 in werking, waardoor de wettelijke taken van gemeente, onderwijspartners, de arbeidsmarktregio en de doorstroompuntregio om samen te werken voor een soepele overgang tussen school en werk is uitgebreid. In 2025 zijn de voorbereidingen getroffen voor de implementatie van de wet en is het regionaal programma tot stand gekomen.
Tijdige start inburgering
We hebben een aantal procesverbeteringen doorgevoerd, waardoor inburgeraars sneller konden starten met het inburgeringstraject. Er zijn verschillende scenario's uitgewerkt voor het bekostigen van de uitvoering. Bij de Voorjaarsnota zijn incidentele middelen verstrekt voor 2025 en 2026.
Volwasseneducatie/basisvaardigheden (voorheen laaggeletterdheid)
Inwoners hebben afgelopen jaar meer dan 900 formele taaltrajecten gevolgd, met een succespercentage van 92%. Daarnaast krijgt het netwerk in Zaanstad steeds beter vorm. Zo is het taalketenoverleg in de Week van Lezen en Schrijven nieuw leven ingeblazen. Ook zijn basisvaardigheden beter geïntegreerd in de trajecten bij Werkom via de Basismeter. Ook is het nieuwe regionale plan basisvaardigheden 2026-2029 opgesteld.