Product 1.4 Armoede- en schuldenaanpak
Toelichting op product
Armoede en schulden zijn twee van de meest bepalende factoren voor gelijke kansen voor kinderen, jongeren, volwassenen, wijken en buurten. We zien in sommige wijken en buurten, een grote concentratie van gezinnen die in armoede leven. Kinderen in armoede kunnen zonder ondersteuning vanuit de gemeente vaak niet meedoen met sport, cultuur en activiteiten. Ze ervaren vaak een achterstand op school, ontwikkelen zich minder goed en ondervinden vaker gezondheidsproblemen. En als je als kind al niet goed mee kunt komen in de maatschappij, dan lukt je dat later als volwassene vaak ook niet. Met alle gevolgen en maatschappelijke kosten van dien. Inwoners ervaren stress als gevolg van armoede en schulden en zijn mede daardoor minder goed in staat om beslissingen te nemen op lange termijn. Armoede is zowel een veroorzaker áls een gevolg van problemen op andere leefgebieden van een inwoner en vraagt daarom om een integrale en op preventie gerichte aanpak. Er zijn huishoudens in Zaanstad die moeite hebben om rond te komen. De druk van de vaste lasten en huishoudelijke uitgaven is dusdanig groot dat niet alleen lage inkomens, maar ook steeds meer huishoudens met een hoger inkomen iedere maand structureel geld tekortkomen. We richten ons steeds meer op het vroegtijdig en gericht signaleren van problemen en het aanbieden van hulp. Onder meer door de inzet van vroeg signalering van schulden en budgetondersteuning. Ook nemen we stevige maatregelen om de hoge inflatie en de stijgende energieprijzen te compenseren. We trekken daarbij samen op met de maatregelen die het Rijk neemt en met lopende initiatieven die versnelt de woningen in Zaanstad verduurzamen. Er zit een groot verschil tussen wijken en buurten als het om armoede gaat. Verschil maken tussen wijken vergroot het effect dat we bereiken. We versterken ons netwerk met maatschappelijke partners die zich richten op de bestrijding van armoede. Wie schulden heeft, kan rekenen op ondersteuning bij het oplossen hiervan met een stress-sensitieve aanpak; zo ontstaat rust om te werken aan de toekomst. Er is nazorg voor wie dat nodig heeft. Inwoners met een inkomen op of onder het sociaal minimum (110% van de van toepassing zijnde bijstandsnorm) kunnen gebruikmaken van financiële regelingen om het inkomen aan te vullen. Voor het gratis verstrekken van de ZaansePas en Meedoen Zaanstad is het sociaal minimum gesteld op 120%. |
|---|
Naam | Realisatie 2022 | Realisatie 2023 | Realisatie 2024 | Realisatie 2025 | Begroting 2025 | Streef- | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Minder minimahuishoudens % | 10,0% | 10,0% | 9,7% | nb | 10% | nb | CBS |
Minder kinderen in armoede % | 8,4% | 8,7% | 8,6% | nb | 8,4% | 5,2% | CBS |
Toelichting indicatoren
Percentage minder minimahuishoudens
Tussen 2019 en 2024 daalde het aandeel minimahuishoudens van 10,4% naar 9,7%. Door de toename van het aantal inwoners in Zaanstad zien we deze relatieve daling maar minimaal terug in de aantallen minimahuishoudens in Zaanstad. Het CBS heeft de resultaten van 2025 nog niet gepubliceerd. We streven ernaar dat het percentage huishoudens in Zaanstad dat op minimumniveau leeft, daalt tot liefst onder, of tenminste gelijk aan het landelijk gemiddelde in datzelfde jaar. Bij deze indicator gaan wij uit van het percentage huishoudens met een inkomen tot 110% van het voor dat huishouden geldende sociaal minimum.
Percentage minder kinderen in armoede
Tussen 2017 en 2024 daalde het % kinderen dat opgroeit in minimahuishoudens van 10,2% naar 8,6%. Het CBS heeft de resultaten van 2025 nog niet gepubliceerd. Het kabinet had zich in haar coalitieakkoord 2021-2025 ten doel gesteld om het aantal kinderen dat opgroeit in armoede te halveren (ten opzichte van 2015). Wij omarmden het streven om dat doel ook in Zaanstad te behalen, maar denken dat dit gezien ontwikkelingen rond onder meer energiearmoede en de algehele inflatie niet haalbaar is. De indicator betreft het percentage kinderen dat opgroeit in een huishouden met een inkomen tot 110% van het voor dat huishouden geldende sociaal minimum.
Terugblik op speerpunten 2025
Met armoedeaanpak bijdragen aan kansengelijkheid
Met de communicatie campagne en extra inlopen hebben we ingezet op het bereiken van inwoners. De Voorzieningenwijzer is gelanceerd. Hiermee kunnen inwoners zelf of met hulp van een professional checken of ze alle ondersteuning krijgen waar ze recht op hebben. Er is extra capaciteit en specifieke kennis ingezet ten behoeve van de wijkteams om inwoners met inkomensvragen goed te ondersteunen. Tot slot is er extra ingezet op directe ondersteuning voor kinderen via het Jeugdeducatiefonds en Jeugdfonds Sport en Cultuur.
Basisdienstverlening schuldhulpverlening
Het NVVK Convenant Lokale Overheid is ondertekend. Hiermee is vastgelegd hoe de gemeentelijke schuldhulpverlening en de gemeente in de rol van schuldeiser samenwerken, wanneer een inwoner hulp krijgt bij schulden. Daarnaast is gestart met het netwerk Geldzorgen en Schulden aan de hand van de Plinkr Platform methodiek. En sinds de zomer van 2025 kunnen inwoners nog beter werken aan hun financiële redzaamheid door de inzet van Plinkr begeleiding en nazorg en de daaraan verbonden persoonlijke financiële coaching.
Kinderopvangtoeslagenaffaire (KOT)
Voor de brede ondersteuning zijn beleidsregels vastgesteld. Deze regels geven duidelijkheid aan gedupeerden en medewerkers over de mogelijkheden en werkwijze binnen de brede ondersteuning. Er meldden zich meer gedupeerden en we zijn blij dat we deze mensen hebben kunnen helpen.
Uitvoeringsplan Pact Zaandam Oost
Een team van (betaalde) ervaringsdeskundigen is gestart, dat inwoners vanuit haar ervaringsdeskundigheid kan begeleiden op de thema's armoede, geldzorgen en schulden. Deze ondersteuning is aanvullend op die van de sociale wijkteams en is ook preventief bedoeld. Daarnaast zijn de voorbereidingen voor een onderzoek naar het direct kwijtschelden van saneringskredieten in een vergevorderd stadium. Dit onderzoek gaat naar verwachting begin 2026 van start.
Zaanse Pas
De aanbieder van de Zaanse Pas is failliet gegaan. De Meedoen-regeling is door de gemeente zelf uitgevoerd sinds het faillissement. In 2026 vindt besluitvorming plaats over de toekomst van de stadspas.