Niet financiële risico's
Toelichting op niet-financiële risico’s
Naast de financiële risico’s zijn er ontwikkelingen die invloed kunnen hebben op de gemeente Zaanstad, maar die zich lastig in financiële termen laten uitdrukken. Deze risico’s kunnen effect hebben op de uitvoering van beleid en de gemeentelijke dienstverlening.
Instabiele wereldsituatie
De wereld blijft onrustig door spanningen en conflicten. Dit kan ook in Nederland gevolgen hebben, bijvoorbeeld door hogere prijzen, schommelingen in energieprijzen en problemen met leveringen. Voor gemeenten zit het risico vooral in de continuïteit van uitvoering en dienstverlening. Bij onverwachte ontwikkelingen kunnen kosten sneller stijgen en kan de vraag naar ondersteuning toenemen, bijvoorbeeld door meer inwoners met geldzorgen. Ook is er extra aandacht nodig voor de betrouwbaarheid en veiligheid van digitale systemen, omdat storingen of cyberaanvallen de gemeentelijke dienstverlening kunnen verstoren.
De precieze impact is moeilijk vooraf in euro’s te bepalen. Daarom blijft dit een belangrijk aandachtspunt om te volgen, zodat de gemeente tijdig kan bijsturen als omstandigheden veranderen. Om de continuïteit van de dienstverlening te versterken, onderzoekt de gemeente systemen en werkwijzen voor informatiebeveiliging (ISMS) en de NIS-richtlijn, zodat risico’s beter worden beheerst en incidenten sneller kunnen worden opgepakt.
Technologische ontwikkelingen en cybersecurity
De gemeente Zaanstad vindt het belangrijk dat inwoners en organisaties op de gemeente kunnen blijven rekenen. Daarom werken we aan goede en veilige digitale dienstverlening. Cyberaanvallen en datalekken zijn hierbij een risico. Dit kan leiden tot storingen, verlies van gegevens of vertraging in het werk.
Dit risico is opgenomen in de risicoanalyse, maar valt buiten de top 80% van de financiële risico’s. Daarom staat het niet in de financiële risicotabel. Toch blijft dit onderwerp belangrijk.
Meer informatie over regelgeving en maatregelen rondom cybersecurity is te vinden in het informatiebeveiligingsbeleid Gemeente Zaanstad 2024-2025 . Dit beleid beschrijft hoe de gemeente informatie beveiligt en hoe we regelmatig controleren of maatregelen werken.
Zo wil Zaanstad de digitale weerbaarheid stap voor stap versterken en de continuïteit van de dienstverlening zo goed mogelijk beschermen.
Daarnaast wordt aangesloten bij de landelijke cybersecuritymaatregelen zoals opgenomen in de Nederlandse Cybersecuritystrategie 2022–2028 .
Netcongestie
In Zaanstad is in toenemende mate sprake van netcongestie op het elektriciteitsnet, waardoor gewenste aansluitingen steeds later gerealiseerd kunnen worden. Dit heeft gevolgen voor onder meer de woningbouw, ruimtelijke ontwikkelingen, economie en energietransitie. Als gemeente zijn we niet verantwoordelijk voor de elektriciteitsvoorziening, maar hebben we wel een groot belang. Derhalve vervullen we als gemeente een faciliterende rol in de het zoeken naar (tijdelijke) oplossingen en wordt ingezet op samenwerking met Liander om processen te versnellen.
Personeel en arbeidsmarkt
De arbeidsmarkt is krap en dit kan het invullen van vacatures beïnvloeden. In veel situaties lukt het om geschikte kandidaten te vinden, maar dit vraagt soms extra aandacht van recruitment en de organisatie. Het behouden van medewerkers kan eveneens een aandachtspunt zijn. Daarnaast ligt het ziekteverzuim al enkele jaren relatief hoog en laat een geleidelijke stijging zien, wat ook zichtbaar is in landelijke cijfers van het CBS.
Door deze ontwikkelingen kan het nodig zijn om tijdelijke of externe krachten in te zetten. Dit kan gevolgen hebben voor de continuïteit en kwaliteit van gemeentelijke taken.
Om deze risico’s te beperken wordt geïnvesteerd in het aantrekken en behouden van personeel, bijvoorbeeld via flexibele en aantrekkelijk arbeidsvoorwaarden, scholing ( bijv. het jonge ambtenaren traject ), loopbaanbegeleiding en introductieprogramma’s voor nieuwe medewerkers.